2021-05-06T02:29:02Z http://womenstudy.ihcs.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=255

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 فاطمه حاجیان مقدم خانواده، به‌منزلة اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، تأمین‌کنندۀ نیازهای اساسی انسان است و نقش بی‌بدیلی در پرورش نسل و انتقال فرهنگ و ارزش‌ها دارد. از جنبۀ تاریخی نیز خانواده‌گرایی در ایران یکی از شاخص‌های ارزش‌های نظام فرهنگی بوده است. تغییرات اجتناب‌ناپذیر دورۀ جدید می‌تواند در ساختار و کارکردهای خانواده تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش ترکیب و تلفیق نتایج تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ خانواده برای شناسایی عوامل مقوّم و عوامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش مطالعۀ اسنادی از نوع فراتحلیل است. نمونۀ آماری 64 اثر پژوهشی مرتبط با موضوع عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده است که تا رسیدن به اشباع اطلاعات گردآوری شده است. تایج پژوهش نشان داد که اغلب آثار به لحاظ برخورداری از نظریه‌های رایج دارای پشتوانۀ علمی است، اما به‌علت اتکا به متغیرهای خاص نوعی تقلیل‌گرایی در آن‌ها وجود دارد. تحلیل نهاد خانواده، در زیست‌بوم فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، به نظریه‌پردازی جامع و زمینه‌مندتری نیاز دارد. در این بررسی، مشخص شد که محققان 104 عامل، به تفکیک 62 عامل مقوّم و 42 عامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی، را شناسایی کرده‌اند که به ترتیب دارای 191 و 125 فراوانی در سه بعد فردی و خانوادگی و اجتماعی است. به این ترتیب، مجموع عوامل دارای 316 فراوانی است و محاسبۀ کلی نشان می‌دهد که رده‌های اول تا سوم به ترتیب اولویت به عوامل خانوادگی 55 درصد (173مورد) سپس عوامل فردی 40 درصد (137مورد) و ردۀ آخر به عوامل اجتماعی 5 درصد (16مورد) اختصاص دارد. در تحلیل نهایی، الگویی مشخص از عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده، که حاصل متغیرهای مورد بررسی محققان است، در 11 محور موضوعی به‌دست آمد که به ترتیب اولویت بدین قرارند: عوامل فرهنگی (در این تحقیق شامل ایمان و عقاید و ارزش‌های اخلاقی)، تعاملات خانوادگی، سلامت جسمی و روحی، رشد فردی، شیوۀ ادارۀ زندگی خانوادگی، امور اقتصادی و رفاه مادی، محیط فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی جامعه، اختلاف سنی زوجین، مدت زناشویی، خدمات عمومی، حمل‌ونقل عمومی، و ملاحظات بهداشتی جامعه. خانواده عوامل مقوّم خانواده عوامل فرسایندۀ خانواده 2014 03 21 1 39 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1160_e55b5f4206c0ed6c7597af79c097029b.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 سیده‌اکرم رخشنده‌نیا معصومه نعمتی قزوینی ادبیات از دیرباز به‌مثابۀ یکی از انواع هنری به شکل‌های گوناگون در زندگی بشر ایفای نقش کرده و از این حیث مانند همۀ فعالیت‌های فکری و معنوی انسان دارای هدف و منظور اجتماعی است. به همین علت است که ادبیات هر ملت، همواره به موازات تحولات جامعه، دستخوش دگرگونی گشته و به فراخور چنین رویکردی به آینۀ تمام‌نمای جامعۀ خویش مبدل می‌‌گردد. با مروری بر ادبیات ملل گوناگون می‌‌‌توان نحوۀ تأثیرپذیری آن از بسترهای سیاسی و اجتماعی را به‌خوبی مشاهده کرد. هم‌چنان که تحلیل و بررسی اشعار دو شاعر نوگرای عربی و پارسی، یعنی نازک‌الملائکه و فروغ فرخزاد مؤید همین دیدگاه است. نوشتار حاضر اشعار این دو شاعر را با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که هر دو شاعر تحت‌تأثیر شرایط اجتماعی جامعۀ خویش قرار داشته و به‌علت شباهت در فضای اجتماعی به موضوعات مشابهی همچون فقر و تضاد طبقاتی و مسائل زنان و آرمان‌شهر پرداخته‌اند. شعر معاصر عربی شعر معاصر پارسی نقد اجتماعی نازک‌الملائکه فروغ فرخزاد 2014 03 21 41 58 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1161_604b7e4cb6b5bb6ba29a2ace9f881341.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 سمیه عباسی منصور موسوی روند مدرن‌سازی و ایجاد تحول بر اساس الگوهای غربی در نظام قضایی و نیز ترفیع موقعیت زنان در سطح اجتماع را می‌‌توان به منزلة برجسته‌‌ترین موارد اصلاحات در دهه‌‌های اولیة حکومت پهلوی برشمرد. با وجود این، در روند این تغییرات، به دلیل بینش مردسالارانة جامعه، در زمینة اصلاحات حقوقی و سیاسی به حقوق و مسائل زنان در بعد وسیع توجهی نشد. حتی در دورة مورد بحث، به دلیل سرکوب‌‌های سیاسی و ناکامی‌‌های حقوقی، زنان نتوانستند جنبش‌‌های خودجوش و مقاومت‌‌های مدنی گسترده‌‌ای از خود نشان دهند. بنابراین بر خلاف همة تبلیغاتی که، در مورد دادن حق و حقوق به زنان و آزادی اجتماعی و سیاسی به آن‌ها، می‌‌شد، عملاً وضعیت سنتی زنان تغییر چندانی نکرد. این نوشتار در نظر دارد با روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جایگاه اجتماعی و حقوقی زنان بپردازد و در ادامه به بررسی عواملی بپردازد که به موجب آن، به‌‌رغم روند مدرن‌سازی که در حکومت پهلوی دنبال می‌‌شد، تغییر چندانی در موقعیت، جایگاه و حقوق زنان ایرانی صورت نگرفت. زن پهلوی مدرن‌سازی حقوق اجتماعی 2014 03 21 59 82 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1162_a149b6b8bd986647e8805044403da890.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 اکبر علیوردی‌نیا فاطمه عیسی‌پور محمدرضا حسنی فرار از خانه از جمله رفتارهای ناسازگارانه‌ای است که از کودکان و نوجوانان سر می‌زند. بیشتر تحقیقات جامعه‌شناختی در این زمینه پیرامون مسائل خانوادگی بوده و از نقش دین‌داری و اعتقادات دینی که از اهمیت فراوانی برخوردار است، غفلت شده است. در پژوهش پیش رو، کوشش بر آن است تا با کمک اطلاعات تجربی به‌دست‌آمده از تحقیق و چهارچوب نظری مبتنی بر نظریۀ پیوند اجتماعیِ هیرشی، که دارای چهار بعدِ پیوستگی دینی، التزام دینی، مشارکت دینی، و باور دینی است به تبیین تأثیر دین‌داری در گرایش به فرار از منزل پرداخته شود. روش پژوهش پیمایشی است و اطلاعات حاصل براساس ابزار پرسش‌نامۀ خوداجرا گردآوری شده است. جمعیت تحقیق مورد مطالعه همۀ دانش‌آموزان دبیرستانی بابلسر، در سال تحصیلی 91 - 92، بوده که تعداد کل آن‌ها 1597 نفر است. از این تعداد، 370 نفر براساس نمونه‌گیری طبقه‌ای چندمرحله‌ایِ تصادفیِ متناسب مطالعه شدند و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و Lisrel تحلیل شد. نتایج داده‌ها حاکی از این است که از بین ابعاد دین‌داری بیشترین تأثیر متعلق در باور دینی و بعد از آن مشارکت دینی بوده است و دو بعد دیگر، یعنی پیوستگی دینی و التزام دینی، معنادار نبوده است. در کل، نتایج داده‌ها نشان داده است که مذهب می‌تواند، به‌منزلۀ عامل حمایتی، تأثرپذیری جوانان را از رفتارهای انحرافی کاهش دهد التزام دینی باور دینی پیوستگی دینی دین‌داری گرایش به فرار 2014 03 21 83 114 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1163_09353db03ff89d5af9bf52677d164a3a.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 فاطمه مدیری هدف این مقاله بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان و بیان تفاوت‌های جنسیتی در این حوزه است. به این منظور، طرح ملی پیمایشی با ابزار پرسش‌نامه اجرا شده و نتایج تحقیق نشان می‌دهد: 1. در میان ابعاد مختلف سرمایۀ اجتماعی، اعتماد بین فردی پایین‌تر از سایر ابعاد قرار دارد، 2. سرمایۀ اجتماعی ایرانیان بیشتر تحت ‌تأثیر مجموعه‌ای از متغیرهای جنسیت‌ و ساختارهای اجتماعی و ارزش‌های فرهنگی است و این یافته تحقیقات پاتنام و نوریس را تأیید می‌کند، 3. اعتماد بین فردی در زنان مختصری پایین‌تر از مردان و هنجارهای معاملۀ متقابل و اعتماد نهادی در ایشان بیش از مردان است‌. زنان در مشارکت اجتماعی بیشتر خواهان گذران اوقات خود با خانواده و اقوام هستند و مردان بودن با دوستان و همکاران یا گذران اوقات خود در انجمن‌‌‌ها و نهادها را بیشتر خواهان‌اند. سرمایۀ اجتماعی‌ اعتماد بین فردی‌ تفاوت‌های جنسیتی‌ اعتماد نهادی‌ ارزش‌های ایرانیان 2014 03 21 115 139 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1165_32cc2dd23eec19aae46982ded7b7f993.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 علی‌محمد نظری علیرضا احمدیان یکی از روش‌های اثربخش کنترل اختلالات مزمن خُلقی طرح‌واره‌درمانی است، ولی به نظر جفری یانگ این درمان مفاهیم پیچیده‌ای برای مراجعان دارد که با کاربست ابزارهای زبانی تسهیل‌گر، مانند تمثیل، برای تجسم مناسب‌تر از مفاهیم گزاره‌ای ـ انتزاعی می‌توان این درمان را مفهوم‌پذیر کرد. درمان ترکیبی حاضر از الحاق این دو روش کارامد با یک‌دیگر برای اثربخش‌ترکردن دستاوردهای این اختلال مزمن اجرا‌ شد. پژوهش حاضر با هدف مطالعۀ میزان اثربخشی طرح‌واره‌درمانیِ مبتنی‌بر تمثیل در زنان مطلقۀ مبتلا به اختلال افسرده‌خویی انجام‌ شد. در این پژوهش از روش طرح تجربی پیش ـ پس آزمون و پی‌گیری درمان استفاده شد و شش نفر از زنان مطلقه مبتلا به افسرده‌خویی به روش نمونه‌گیری هدفمند تحت درمان قرار گرفتند. نتایج نشان‌ داد که طرح‌واره ‌درمانیِ تمثیلی موجب کاهش معنادار علائم مزمن افسردگی و نیز طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در بیماران شد و همچنین این نتایج در یک نوبت پی‌گیری دوماهه دوام داشت. طرح‌واره‌‌درمانیِ تمثیلی در تعدیل طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه کاهش علائم مزمن افسردگی و کنترل میزان عود در بیماران افسرده‌خو در طی زمان مؤثر بوده است طرح‌واره‌‌درمانی تمثیل افسرده‌خویی بیوه 2014 03 21 141 159 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1167_b44c050038fca50a44e4648f88a5fc6a.pdf

2014-03-21 10.30465

پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 2383-0743 1393 5 9 مینا نظری علی علی حسینی سید‌جواد امام‌جمعه‌‌زاده مهدیه پوررنجبر در این نوشتار کوشش می‌شود تا تأثیر جامعه‌پذیری بر مشارکت سیاسی زنان در سطوح بالای تصمیم‌گیری در ایران پس از انقلاب، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، بررسی شود. به این منظور، با بهره‌گیری از روش تحلیل ثانویه و با مراجعه به داده‌‌ها و آمارهای موجود در وزارت‌خانه‌ها و مجلس شورای اسلامی، در گام نخست به بررسی میزان مشارکت سیاسی زنان در ساختار قوۀ مقننه و مجریه و قضائیه پرداخته شده و سپس نسبت بین مشارکت سیاسی زنان و جامعه‌پذیری بررسی شده است. به‌نظر می‌رسد که مشارکت سیاسی زنان در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ایران اندک است. در پاسخ به این سؤال، که چرا زنان در ساختار قدرت جمهوری اسلامی حضور اندکی دارند، نتایج پژوهش نشان می‌دهدکه زنان، بر اثر جامعه‌پذیری متفاوت و کلیشه‌های جنسیتی که در فرایند جامعه‌پذیری از طریق نهادهایی مثل خانواده، رسانه‌ها، مدارس، نهاد‌های آموزشی به آن‌ها القا می‌شود، سیاست را حیطه‌ای مردانه تلقی می‌کنند و تمایلی به مشارکت سیاسی، مخصوصاً حضور در عرصۀ قدرت، ندارند. به این ترتیب، تمایل‌نداشتن زنان به حضور در عرصۀ قدرت، بیش از آن‌که ناشی از ساختار‌های حاکم بر جامعه باشد، نشئت‌گرفته از جامعه‌پذیری متفاوت دختران و زنان ارزیابی می‌‌شود. اما شرط اول، برای افزایش مشارکت و حضور زنان در عرصۀ قدرت، زدودن و جلوگیری از بازتولید کلیشه‌ها و هویت‌های جنسیتی برخاسته از فرهنگ جامعه در فرایند جامعه‌پذیری است. مشارکت مشارکت سیاسی جامعه‌پذیری کلیشه‌های جنسیتی خانواده رسانه‌های ارتباط جمعی نهادهای آموزشی 2014 03 21 161 185 http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1168_40cec893241ee2ec02edb8777e2d2d19.pdf