پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 A Meta-Analysis in Family Studies: Strengthening and Distorting Factors in Iranians’ Families فراتحلیل مطالعات خانواده در زمینۀ عوامل مقوّم و عوامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی 1 39 1160 FA فاطمه حاجیان مقدم دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات Journal Article 2013 01 10 The Purpose of the Study: Family, as the leading social institution, fulfils the most fundamental needs of men and plays a crucial role in raising the upcoming generation and in cultural transfer. Historically, Familism was a prominent norm in the Iranian’s culture. However, the indispensable changes of the current era were influential in the family structure and its functions. The present research was aimed to review the works in Family Studies to identify strengthening and distorting factors in Iranian families. Methodology: The study was designed in a meta-analytic manner. 64 relevant case studies- research projects on the subject of influential factors in families- were examined thoroughly and data was collected accordingly. Findings and Conclusion: Based on the results, Most of the research projects were well equipped with theoretical frameworks. However, they could be considered as examples of reductionism because of the presence of situational variables. In conclusion, the analysis of family as a social institution requires a more comprehensive theorizing in the Islamic-Iranian culture. According to the current study, researchers have identified 104 factors, 62 strengthening and 42 distorting factors, which respectively had the frequency of 191 and 125 (316 in total) in personal, familial and social dimensions. Familial factors with 55% (173 cases), personal factors with 40% (137 cases) and social factors with 5% (16 cases) were the most influential. Based on the results, a pattern of Influential factors in families, consisted of 11 main themes, had been developed. These themes were: cultural factors (including faith, moralities and beliefs), familial interactions, physical and mental health, personal developments, family management techniques, financial matters and economic welfare, cultural social and political environments, Couples’ age difference, length of marriage, public services and public transportation and health care issues. خانواده، به‌منزلة اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، تأمین‌کنندۀ نیازهای اساسی انسان است و نقش بی‌بدیلی در پرورش نسل و انتقال فرهنگ و ارزش‌ها دارد. از جنبۀ تاریخی نیز خانواده‌گرایی در ایران یکی از شاخص‌های ارزش‌های نظام فرهنگی بوده است. تغییرات اجتناب‌ناپذیر دورۀ جدید می‌تواند در ساختار و کارکردهای خانواده تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش ترکیب و تلفیق نتایج تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ خانواده برای شناسایی عوامل مقوّم و عوامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش مطالعۀ اسنادی از نوع فراتحلیل است. نمونۀ آماری 64 اثر پژوهشی مرتبط با موضوع عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده است که تا رسیدن به اشباع اطلاعات گردآوری شده است. تایج پژوهش نشان داد که اغلب آثار به لحاظ برخورداری از نظریه‌های رایج دارای پشتوانۀ علمی است، اما به‌علت اتکا به متغیرهای خاص نوعی تقلیل‌گرایی در آن‌ها وجود دارد. تحلیل نهاد خانواده، در زیست‌بوم فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، به نظریه‌پردازی جامع و زمینه‌مندتری نیاز دارد. در این بررسی، مشخص شد که محققان 104 عامل، به تفکیک 62 عامل مقوّم و 42 عامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی، را شناسایی کرده‌اند که به ترتیب دارای 191 و 125 فراوانی در سه بعد فردی و خانوادگی و اجتماعی است. به این ترتیب، مجموع عوامل دارای 316 فراوانی است و محاسبۀ کلی نشان می‌دهد که رده‌های اول تا سوم به ترتیب اولویت به عوامل خانوادگی 55 درصد (173مورد) سپس عوامل فردی 40 درصد (137مورد) و ردۀ آخر به عوامل اجتماعی 5 درصد (16مورد) اختصاص دارد. در تحلیل نهایی، الگویی مشخص از عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده، که حاصل متغیرهای مورد بررسی محققان است، در 11 محور موضوعی به‌دست آمد که به ترتیب اولویت بدین قرارند: عوامل فرهنگی (در این تحقیق شامل ایمان و عقاید و ارزش‌های اخلاقی)، تعاملات خانوادگی، سلامت جسمی و روحی، رشد فردی، شیوۀ ادارۀ زندگی خانوادگی، امور اقتصادی و رفاه مادی، محیط فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی جامعه، اختلاف سنی زوجین، مدت زناشویی، خدمات عمومی، حمل‌ونقل عمومی، و ملاحظات بهداشتی جامعه.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 Social Criticism of Society in Iraq and Iran's Contemporary Poetry تحلیل مقایسه‌ای اشعار نازک‌الملائکه و فروغ فرخزاد از منظر نقد اجتماعی 41 58 1161 FA سیده‌اکرم رخشنده‌نیا دانشگاه گیلان معصومه نعمتی قزوینی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2013 09 25 Literature, as one of the various types of art, from a long time ago has played its role in different forms in human life and in this respect, like all human intellectual and spiritual activities, has a social purpose. Thus, contrary to some people’s opinion, literature is not separated from social context but it is always originated from social living and is certainly considered one of the essential factors for the development of human social life. This is why the literature of every nation always transforms parallel to society changes and according to this approach it will become a mirror reflecting everything of its own society. Certainly contemporary literature and especially Arabic and Persian present day poetry is not only associated to this approach but also the chaotic situations and different social, political and economic crises resulted from the two world wars as well as some civic problems, underlie the emergence of society’s representation in literature. Among these poets are Forough Farrokhzad and Nazik Al-Malaika. The depiction of society by picturing social problems, poverty, corruption, class conflict and the woman’s issue and her social crisis are among common characteristics of two poets’ diwans. ادبیات از دیرباز به‌مثابۀ یکی از انواع هنری به شکل‌های گوناگون در زندگی بشر ایفای نقش کرده و از این حیث مانند همۀ فعالیت‌های فکری و معنوی انسان دارای هدف و منظور اجتماعی است. به همین علت است که ادبیات هر ملت، همواره به موازات تحولات جامعه، دستخوش دگرگونی گشته و به فراخور چنین رویکردی به آینۀ تمام‌نمای جامعۀ خویش مبدل می‌‌گردد. با مروری بر ادبیات ملل گوناگون می‌‌‌توان نحوۀ تأثیرپذیری آن از بسترهای سیاسی و اجتماعی را به‌خوبی مشاهده کرد. هم‌چنان که تحلیل و بررسی اشعار دو شاعر نوگرای عربی و پارسی، یعنی نازک‌الملائکه و فروغ فرخزاد مؤید همین دیدگاه است. نوشتار حاضر اشعار این دو شاعر را با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که هر دو شاعر تحت‌تأثیر شرایط اجتماعی جامعۀ خویش قرار داشته و به‌علت شباهت در فضای اجتماعی به موضوعات مشابهی همچون فقر و تضاد طبقاتی و مسائل زنان و آرمان‌شهر پرداخته‌اند.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 The Status of Iranian Women during the Pahlavi Regime (from 1921 to 1953) نگاهی به موقعیت زنان ایران در دورة پهلوی از سال 1300 تا 1332 ش 59 82 1162 FA سمیه عباسی دانشگاه الزهراء منصور موسوی دانشگاه تربیت معلم تهران Journal Article 2012 12 29 Modernization on the basis of western model in the judiciary and also the advancement of women’s status in the society were the most prominent successes of reform movements in the first decades of Pahlavi Regime. However, because of the male-dominated view in the society, no attention was made to women’s rights in the domain of politics and jurisdiction. Women could not even organize social movements or participate in civil resistance actions, due to political suppressions. Therefore, contrary to widespread publicity on women’s rights, no significant changes have been made to the traditional status of women. The current paper has tried to study the social and legal status of Iranian women in analytic- descriptive manner. Moreover, the research was aimed to investigate the reasons of poor status of women in the society that modernization has formerly been initiated in it. روند مدرن‌سازی و ایجاد تحول بر اساس الگوهای غربی در نظام قضایی و نیز ترفیع موقعیت زنان در سطح اجتماع را می‌‌توان به منزلة برجسته‌‌ترین موارد اصلاحات در دهه‌‌های اولیة حکومت پهلوی برشمرد. با وجود این، در روند این تغییرات، به دلیل بینش مردسالارانة جامعه، در زمینة اصلاحات حقوقی و سیاسی به حقوق و مسائل زنان در بعد وسیع توجهی نشد. حتی در دورة مورد بحث، به دلیل سرکوب‌‌های سیاسی و ناکامی‌‌های حقوقی، زنان نتوانستند جنبش‌‌های خودجوش و مقاومت‌‌های مدنی گسترده‌‌ای از خود نشان دهند. بنابراین بر خلاف همة تبلیغاتی که، در مورد دادن حق و حقوق به زنان و آزادی اجتماعی و سیاسی به آن‌ها، می‌‌شد، عملاً وضعیت سنتی زنان تغییر چندانی نکرد. این نوشتار در نظر دارد با روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جایگاه اجتماعی و حقوقی زنان بپردازد و در ادامه به بررسی عواملی بپردازد که به موجب آن، به‌‌رغم روند مدرن‌سازی که در حکومت پهلوی دنبال می‌‌شد، تغییر چندانی در موقعیت، جایگاه و حقوق زنان ایرانی صورت نگرفت.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 The Impact of Religion on Girls’ Tendency to Run Away from Home تأثیر دین‌داری در گرایش دختران به فرار از منزل 83 114 1163 FA اکبر علیوردی‌نیا دانشگاه مازندران فاطمه عیسی‌پور دانشگاه مازندران محمدرضا حسنی دانشگاه مازندران Journal Article 2013 11 04 Running away is a deviant behavior, displayed in children and adolescents. Most of the sociological researches on this subject were solely focused on family issues and failed to address the important role of religion and religious beliefs. The current study was an attempt to emphasize the impact of religion on one’s tendency to run away. The data was analyzed by means of Hirschi’s Theoretical Framework, which has four interrelated forms (religious attachment, religious commitment, religious involvement and religious belief). A survey has been carried out and the data was collected by self-assessment questionnaire. The population was all the high school students of Babol in 2011-2012 school year (1597 students in total). 370 students were selected based on stratified random sampling and data was analyzed with SPSS and Lisrel. The results showed that among four forms of Hirschi’s Framework, religious belief came in first and religious involvement came in second place. The other two forms (religious attachment and religious commitment) were insignificant. In conclusion, the study revealed that religion, as a protective factor, can decrease deviant behaviors of youngsters. فرار از خانه از جمله رفتارهای ناسازگارانه‌ای است که از کودکان و نوجوانان سر می‌زند. بیشتر تحقیقات جامعه‌شناختی در این زمینه پیرامون مسائل خانوادگی بوده و از نقش دین‌داری و اعتقادات دینی که از اهمیت فراوانی برخوردار است، غفلت شده است. در پژوهش پیش رو، کوشش بر آن است تا با کمک اطلاعات تجربی به‌دست‌آمده از تحقیق و چهارچوب نظری مبتنی بر نظریۀ پیوند اجتماعیِ هیرشی، که دارای چهار بعدِ پیوستگی دینی، التزام دینی، مشارکت دینی، و باور دینی است به تبیین تأثیر دین‌داری در گرایش به فرار از منزل پرداخته شود. روش پژوهش پیمایشی است و اطلاعات حاصل براساس ابزار پرسش‌نامۀ خوداجرا گردآوری شده است. جمعیت تحقیق مورد مطالعه همۀ دانش‌آموزان دبیرستانی بابلسر، در سال تحصیلی 91 - 92، بوده که تعداد کل آن‌ها 1597 نفر است. از این تعداد، 370 نفر براساس نمونه‌گیری طبقه‌ای چندمرحله‌ایِ تصادفیِ متناسب مطالعه شدند و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و Lisrel تحلیل شد. نتایج داده‌ها حاکی از این است که از بین ابعاد دین‌داری بیشترین تأثیر متعلق در باور دینی و بعد از آن مشارکت دینی بوده است و دو بعد دیگر، یعنی پیوستگی دینی و التزام دینی، معنادار نبوده است. در کل، نتایج داده‌ها نشان داده است که مذهب می‌تواند، به‌منزلۀ عامل حمایتی، تأثرپذیری جوانان را از رفتارهای انحرافی کاهش دهد

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 An Analysis of Effective Factors of Iranians’ Social Capital with a Focus on Gender Differences بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی 115 139 1165 FA فاطمه مدیری مؤسسۀ مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور Journal Article 2013 06 23 The purpose of the research was to analyze the effective factors of Iranians’ social capital and to identify gender differences. A survey has been carried out and based on the data, collected by the questionnaire, it became apparent that: 1. Capital, drawing from interpersonal trust, seemed to be the lowest. 2. Iranians’ social capital was mainly affected by gender variables, social constructs and cultural norms, which was compatible with Putnam and Norris findings. 3. Women’s Interpersonal trust was lower than men, yet the interactional norms and institutional trust were higher. Women tend to spend more time with their families, as men tend to interact more with friends and colleagues. هدف این مقاله بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان و بیان تفاوت‌های جنسیتی در این حوزه است. به این منظور، طرح ملی پیمایشی با ابزار پرسش‌نامه اجرا شده و نتایج تحقیق نشان می‌دهد: 1. در میان ابعاد مختلف سرمایۀ اجتماعی، اعتماد بین فردی پایین‌تر از سایر ابعاد قرار دارد، 2. سرمایۀ اجتماعی ایرانیان بیشتر تحت ‌تأثیر مجموعه‌ای از متغیرهای جنسیت‌ و ساختارهای اجتماعی و ارزش‌های فرهنگی است و این یافته تحقیقات پاتنام و نوریس را تأیید می‌کند، 3. اعتماد بین فردی در زنان مختصری پایین‌تر از مردان و هنجارهای معاملۀ متقابل و اعتماد نهادی در ایشان بیش از مردان است‌. زنان در مشارکت اجتماعی بیشتر خواهان گذران اوقات خود با خانواده و اقوام هستند و مردان بودن با دوستان و همکاران یا گذران اوقات خود در انجمن‌‌‌ها و نهادها را بیشتر خواهان‌اند.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 The Effectiveness of Allegorical-based Schema Therapy in the Treatment of Women with Symptoms of Dysthymia after Divorce: A case study اثربخشی طرح‌واره‌‌درمانی تمثیلی در زنان دچار نشانگان افسرده‌خویی پس از طلاق (طرح تجربی تک موردی) 141 159 1167 FA علی‌محمد نظری دانشگاه خوارزمی علیرضا احمدیان دانشگاه خوارزمی Journal Article 2013 01 31 Schema therapy is one of the most effective psychotherapy techniques to control dysthymia. Nonetheless, Jeffery Young believed that instead of propositional abstract notions, complex concepts of this therapy could be facilitated by applying symbolic language such as allegory. Aimed at more effectiveness, the current study has combined these two techniques. The purpose of the study was to investigate the effectiveness of allegorical-based schema therapy in the treatment of divorced women with dysthymia. Methodology: The study employed a pretest, post-test, follow-up design and 6 divorced dysthymic women were selected by purposive sampling. Results: Data analysis revealed that allegorical-based schema therapy had significantly reduced the symptoms of chronic depression and also early maladaptive schemas and it lasted two months after the treatment. Conclusion: Allegorical-based schema theory has been effective in modifying early maladaptive schemas, reducing symptoms of chronic depression and controlling the risk of relapse in dysthymic patients over time. یکی از روش‌های اثربخش کنترل اختلالات مزمن خُلقی طرح‌واره‌درمانی است، ولی به نظر جفری یانگ این درمان مفاهیم پیچیده‌ای برای مراجعان دارد که با کاربست ابزارهای زبانی تسهیل‌گر، مانند تمثیل، برای تجسم مناسب‌تر از مفاهیم گزاره‌ای ـ انتزاعی می‌توان این درمان را مفهوم‌پذیر کرد. درمان ترکیبی حاضر از الحاق این دو روش کارامد با یک‌دیگر برای اثربخش‌ترکردن دستاوردهای این اختلال مزمن اجرا‌ شد. پژوهش حاضر با هدف مطالعۀ میزان اثربخشی طرح‌واره‌درمانیِ مبتنی‌بر تمثیل در زنان مطلقۀ مبتلا به اختلال افسرده‌خویی انجام‌ شد. در این پژوهش از روش طرح تجربی پیش ـ پس آزمون و پی‌گیری درمان استفاده شد و شش نفر از زنان مطلقه مبتلا به افسرده‌خویی به روش نمونه‌گیری هدفمند تحت درمان قرار گرفتند. نتایج نشان‌ داد که طرح‌واره ‌درمانیِ تمثیلی موجب کاهش معنادار علائم مزمن افسردگی و نیز طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در بیماران شد و همچنین این نتایج در یک نوبت پی‌گیری دوماهه دوام داشت. طرح‌واره‌‌درمانیِ تمثیلی در تعدیل طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه کاهش علائم مزمن افسردگی و کنترل میزان عود در بیماران افسرده‌خو در طی زمان مؤثر بوده است

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 9 2014 03 21 The Relation between Social Acceptance and Women’s Political Participation بررسی رابطة جامعه‌پذیری و مشارکت سیاسی زنان 161 185 1168 FA مینا نظری دانشگاه اصفهان علی علی حسینی دانشگاه اصفهان سید‌جواد امام‌جمعه‌‌زاده دانشگاه اصفهان مهدیه پوررنجبر دانشگاه اصفهان Journal Article 2013 06 01 The study was aimed to analyze the effects of social acceptance on women’s political participation in high levels of decision making in post-revolution Iran, in a descriptive-analytic manner. The procedure was divided into two phases. At first, women’s political participation was analyzed in executive, legislative and judicial branches by the help of data collected from the parliament and ministries. Secondly, the relation between women’s political participation and social acceptance has been studied. It was disclosed that women’s political participation is relatively low in power structure in Iran. Upon analysis of data, it became apparent that women, because of their different conception of social acceptance and gender-based clichés, which are instilled by institutions like families, schools, educational centers and media, consider politics as men’s domain and consequently are unwilling to participate politically in the society. Therefore women’s tendency to avoid political participation is not because of Iran’s social constructs but is mainly based on women’s different conception of social acceptance. It could be concluded that the first step in women’s political participation is to stop the reproduction of gender-based clichés and identities in the process of social acceptance. در این نوشتار کوشش می‌شود تا تأثیر جامعه‌پذیری بر مشارکت سیاسی زنان در سطوح بالای تصمیم‌گیری در ایران پس از انقلاب، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، بررسی شود. به این منظور، با بهره‌گیری از روش تحلیل ثانویه و با مراجعه به داده‌‌ها و آمارهای موجود در وزارت‌خانه‌ها و مجلس شورای اسلامی، در گام نخست به بررسی میزان مشارکت سیاسی زنان در ساختار قوۀ مقننه و مجریه و قضائیه پرداخته شده و سپس نسبت بین مشارکت سیاسی زنان و جامعه‌پذیری بررسی شده است. به‌نظر می‌رسد که مشارکت سیاسی زنان در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ایران اندک است. در پاسخ به این سؤال، که چرا زنان در ساختار قدرت جمهوری اسلامی حضور اندکی دارند، نتایج پژوهش نشان می‌دهدکه زنان، بر اثر جامعه‌پذیری متفاوت و کلیشه‌های جنسیتی که در فرایند جامعه‌پذیری از طریق نهادهایی مثل خانواده، رسانه‌ها، مدارس، نهاد‌های آموزشی به آن‌ها القا می‌شود، سیاست را حیطه‌ای مردانه تلقی می‌کنند و تمایلی به مشارکت سیاسی، مخصوصاً حضور در عرصۀ قدرت، ندارند. به این ترتیب، تمایل‌نداشتن زنان به حضور در عرصۀ قدرت، بیش از آن‌که ناشی از ساختار‌های حاکم بر جامعه باشد، نشئت‌گرفته از جامعه‌پذیری متفاوت دختران و زنان ارزیابی می‌‌شود. اما شرط اول، برای افزایش مشارکت و حضور زنان در عرصۀ قدرت، زدودن و جلوگیری از بازتولید کلیشه‌ها و هویت‌های جنسیتی برخاسته از فرهنگ جامعه در فرایند جامعه‌پذیری است.