پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 Thematic Content Analysis of Scientific Research Papers in "the Field of Women and Family" تحلیل محتوای موضوعی مقالات علمی ـ پژوهشی «حوزة زن و خانواده» 1 22 1316 FA آمنه بختیاری پژوهشگاه علوم انسانی فاطمه بدوی پژوهشگاه علوم انسانی مریم السادات هاشمی فشارکی پژوهشگاه علوم انسانی بهاره نصیری پژوهشگاه علوم انسانی Journal Article 2013 07 27 To develop and organize the current status of research on women and family towards a desirable condition, problems and deficiencies in this area are quantitatively studied and evaluated. To this end, in designing the present research titled "Thematic Content Analysis of Scientific Research Papers in 'the Field of Women and Family'" in scientific research journals approved by the Ministry of Sciences, Researches and Technology (Department of Human Sciences, 2000-2011), all variants (the number of authors, the gender of authors, the thematic orientations of the papers, the frequency of papers in journals, publication year, the education level of the authors of the papers) were thoroughly investigated by establishing a data bank of 1990 scientific research papers from 133 journals. The methodology of the present study is a thematic content analysis of all papers in the field of women and family cited in scientific research journals that were approved by the Ministry of Sciences, Researches and Technology. This way, the thematic prioritization of studies in this area and their existing deficiencies were identified, and ground for the enhancement of studies ahead was set, and the prevention of repetition in future research studies was observed. As a result of this, these factors led to the offering of effective strategies in the field of women and family برای توسعه و سامان‌دهی جریان تحقیقات در حوزة «زن و خانواده» از وضعیت موجود به سوی وضعیت مطلوب، لازم است معضلات و کمبودهای پژوهشی در این زمینه، به لحاظ کمی، بررسی و ارزیابی شود. از این رو، مجریان پژوهش حاضر ضمن بررسی همه‌جانبة ۱۳۳ نشریة علمی ـ پژوهشی مصوب وزارت علوم، تحقیقات، و فناوری در گروه علوم انسانی (از سال ۱۳۷۹ تا ۱۳۹۰)، مبادرت به ایجاد یک بانک اطلاعاتی شامل 1990 مقاله با موضوع زن و خانواده کردند. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوا و بررسی کلیة متغیرهای موجود در متن مقالات اعم از گرایش‌ و روند موضوعی مقالات، روند رشد مقالات بر اساس سال انتشار، فراوانی آن‌ها در فصل‌نامه‌‌ها، تعداد نویسندگان و جنس و سطح تحصیلات آن‌ها، مبانی نظری مقالات، و کلیدواژه‌ها صورت گرفته است.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 An Investigation into and Determination of the Status of Women in the Narratives of Najin al-Kilani بررسی و تبیین جایگاه زن در روایات نجیب الکیلانی 23 46 1317 FA کبری خسروی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه لرستان Journal Article 2013 01 30 Dr. Najib al-Kilani, a contemporary Egyptian writer and poet, is committed to Islamic principles and has applied all his art in the propagation of Islamic and ethical thoughts. Al-Kilani is considered a pioneer in contemporary Islamic literature as far as the frequency and variation of works are concerned. He has written over 80 books in the areas of novels, short stories, poetry, reviews, and medicine. Among them, his novels and short stories have taken effective steps to propagate ethical concepts in the world of Arabic stories. In some of his novels, al-Kilani either chooses issues related to women as the theme or focuses on women while talking about other characters. The research question is what status do women have in Najib's novels and what characteristics of theirs are attended by him? The study of Najib's novels shows that women have a very colorful role in numerous spheres including politics, defending one's hometown, society and family while preserving Islamic dignity. Najib has been largely successful in presenting an Islamic image of Muslim women. He has never sought to present a vulgar image of women, and wherever there were discussions of women's physical features, they were no more than the necessary amount, and, of course, all those features were placed in an aura of sanctity and chastity. دکتر نجیب الکیلانی، نویسنده و شاعر معاصر مصری، فردی متعهد به اصول اسلامی است و تمام هنرش را در راه تبلیغ اندیشه‌های اسلامی و اخلاقی به کار گرفته است. الکیلانی را، به علت کثرت و تنوع آثار، از پیش‌تازان ادبیات اسلامی معاصر به شمار آورده‌اند زیرا بیش از 80 عنوان کتاب در زمینه‌های رمان، داستان کوتاه، شعر، نقد، و پزشکی نوشته است. در این میان، رمان‌ها و داستان‌های کوتاه وی در ترویج مفاهیم اخلاقی در دنیای داستان‌های عربی نقش مؤثری داشته‌اند. الکیلانی، در برخی از رمان‌هایش، یا محور و موضوع اصلی را به مسائل زنان اختصاص می‌دهد یا توجهش به زن در خلال پرداختن به دیگر شخصیت‌ها نمود می‌یابد. سؤال پژوهش این است که «زن در رمان‌‌‌های نجیب الکیلانی چه جایگاهی دارد و چه ویژگی‌هایی از زن مورد توجه وی بوده است؟» مطالعۀ رمان‌های نجیب نشان می‌‌دهد که زن مدنظر الکیلانی، ضمن حفظ شئونات اسلامی، در عرصه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، دفاع از وطن، و خانواده حضوری پررنگ دارد. نجیب الکیلانی در ارائۀ تصویری اسلامی از زن مسلمان تا حد زیادی موفق عمل کرده است؛ او به دنبال ارائۀ توصیفات مبتذل از زن نیست و هرجا از ویژگی‌های جسمانی زن سخن گفته به قدر کفایت و ضرورت بوده و آن خصوصیات را در هاله‌ای از عفت و قداست تصویر کرده است.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 Patriarchy in Ancient Greek Mythology and Its Effect on Europe Enlightenment مردسالاری اسطوره‏های یونان باستان و تأثیر آن در عصر روشنگری اروپا 47 58 1318 FA مریم صانع پور پژوهشگاه علوم انسانی Journal Article 2014 01 02 The feminist movement in the West was shaped in protest against the patriarchal culture of the Enlightenment period. On the basis of scientific evidence, the author of this article maintains that the patriarchal beliefs of the modernity have been affected by the myth-makings of Ancient Greece, because the theories of the Enlightenment period preceded the European Renaissance, the slogan of which was returning to the Golden Age of ancient Greece. On this basis, the patriarchal attitude of Greek theoreticians, such as Homer and Hesiod, affected the philosophical-social theories of the Enlightenment period, and introduced women as secondary and subordinate individuals, the participation of whom is confined to only the private sphere, and are deprived of taking part in social and public spheres. جنبش فمینیستی غرب در اعتراض به فرهنگ مردسالارانة دورۀ روشنگری شکل گرفت. نگارندۀ مقالۀ حاضر با توجه به مستندات علمی معتقد است باورهای مردسالارانۀ مدرنیته تحت تأثیر اسطوره‏پردازی‏های یونان باستان بوده است؛ زیرا نظریه‏پردازی‏های دورۀ روشنگری مسبوق به رنسانس اروپاست و شعار رنسانس بازگشت به عصر طلایی یونان باستان بوده است. بر این اساس، رویکرد مردسالارانۀ اسطوره‏پردازان یونانی؛ یعنی هومر و هزیود در نظریه‏های فلسفی ـ اجتماعی دورۀ روشنگری تأثیر گذاشت و درنتیجه، زنان را موجوداتی فرعی و تبعی معرفی کرد که حضورشان منحصر به حوزة خصوصی است و از حضور در عرصه‏های عمومی و اجتماعی محروم‌اند.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 Woman as a Knowing Subject (An Analysis of the Movies by Asghar Farhadi) زن به مثابة سوژة شناسا (تحلیلی از سینمای اصغر فرهادی) 59 87 1319 FA فردین علیخواه دانشگاه گیلان احسان باباتبار دانشگاه کاشان امین نباتی شغل دانشگاه پیام نور تهران Journal Article 2013 03 13 The main purpose of this paper is to show the way women are dealt with as a knowing subject in the latest three cinematic works by Asghar Farhadi within the framework of dominant social discourses ruling over the Iranian society. To this end, the theories of Michel Foucault on the subject and power and the theories of Laclau and Mouffle were used to offer a sociological analysis on these three films. Foucault emphasizes that discourse has been intertwined with power relations; thus, to study relations among people in society, one needs to investigate social, cultural, and political discourses that govern it, so that power relations among people are learned. Laclau and Mouffe’s discourse analysis method was used to analyze the cinematic texts of this paper. The three selected movies for this research have a pathological approach towards the daily life of Iranians from different strata of society, reflecting part of the various discourses that govern Iranian contemporary society. In addition, within the relations among the personages in the movies, dominance and control of authorities on women's private and social lives from different social levels are illustrated. As the findings of this research, one can argue that in Farhadi's movies, women have more colorful roles in social relations. He views women affected by the dominating discourse in the society, and their individual and social decisions and functions in both public and private arenas are affected by this discourse network. Farhadi displays the Iranian society under the domination of relations and discourse of men's power; he also views the world of women's decisions and functions masculine and passive, to the extent that he challenges their individuality and subjectivity under the shadow of this dominant discourse. هدف‌ اصلی این مقاله نوع مواجهة با زن به منزلة سوژة شناسا در سه اثر سینمایی اخیر اصغر فرهادی در چهارچوب گفتمان‌های غالب اجتماعی حاکم بر جامعة ایران است. بدین‌منظور با بهره‌گیری از نظریات میشل فوکو در باب سوژه و قدرت و همچنین نظریات گفتمان لاکلا و موف سعی شده است تحلیلی جامعه‌شناختی از این سه فیلم ارائه شود. فوکو تأکید دارد که گفتمان با روابط قدرت پیوند خورده است و برای بررسی روابط آدمیان در فضای جامعه، باید به مطالعة گفتمان‌های اجتماعی، فرهنگی، و سیاسی مسلط بر آن پرداخت تا بدین‌وسیله بتوان به شناخت مناسبات قدرت در میان افراد دست یافت. روش تحلیل گفتمان لاکلا و موف چهارچوبی برای تحلیل متون سینمایی این مقاله بوده است. سه فیلم منتخب برای این پژوهش به زندگی روزمرة اقشار گوناگون جامعة ایرانی ‌نگاهی آسیب‌شناسانه دارند و بخشی از گفتمان‌های گوناگون حاکم بر جامعة معاصر ایرانی را منعکس می‌کنند. همچنین از خلال روابطی که میان پرسوناژ‌های فیلم‌ها در جریان است ‌سلطه و استیلای مراجع قدرت بر زندگی فردی و اجتماعی زنان طبقات گوناگون جامعه به تصویر کشیده شده است. درنهایت، از این تحلیل نتیجه‌گیری می‌شود که در فیلم‌های فر‌هادی زنان در مناسبات اجتماعی نقش پررنگی دارند. او زنان را در سیطره و انقیاد گفتمانی حاکم بر جامعه می‌بیند که تصمیمات و کردار‌های فردی و اجتماعی‌شان، چه در عرصة عمومی‌‌ و چه در عرصة خصوصی، تحت تأثیر این شبکة گفتمانی است. فر‌هادی جامعة ایرانی را تحت تسلط روابط و گفتمان قدرتِ مردانه به تصویر می‌کشد و جهان تصمیمات و اعمال زنان را از پیش مردانه و منفعلانه می‌داند؛ به حدی که فردیت و سوژگی‌شان در سایة این گفتمان حاکم به چالش کشیده می‌شود.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 An Investigation into the Development Level of Job Market across Genders in Iran بررسی سطح توسعة بازار کار به تفکیک جنسیت در ایران 89 109 1320 FA محمدعلی فیض‌پور دانشگاه یزد گلسا صالحی فیروزآبادی دانشگاه تهران مرکز بابک ده موبد دانشگاه یزد Journal Article 2013 06 17 The vision statement of the Islamic Republic of Iran, as the most important document after the Constitution, has considered the provision of equal opportunities and proper distribution of income as one of the goals of its vision in 2025. This important issue is possible only through the development of a balanced market; therefore, the investigation into the development level of job market across genders forms the main goal of this article. To determine the development level of job market, four indices of this market including the rate of unemployment, the proportion of the partially unemployed population, the proportion of those employed in the industrial sector, and the proportion of those employed in the private sector during the years between 2005 and 2011 were selected. To modulate them, the best proposal method with the most ideal solution was used. The results of this study indicates that during the whole period studied, the development level of job market across genders was in favor of men's job market, and in comparing the initial and final years of this period, the differences have not only not decreased in line with the macro-plans of the country, but they have also gone through a rising trend. سند چشم‌انداز ج.ا.ا در حکم بالاترین سند پس از قانون اساسی، ایجاد فرصت‌های برابر و توزیع مناسب درآمد را یکی از اهداف چشم‌انداز در افق 1404 قلمداد کرده است که این مهم نیز در گرو توسعة موزون بازار کار است و از این رو، بررسی سطح توسعة این بازار به تفکیک جنسیت هدف اصلی این مقاله است. برای تعیین سطح توسعة بازار کار از میان شاخص‌های متعدد این بازار، چهار شاخص نرخ بیکاری، سهم جمعیت دارای اشتغال ناقص، سهم شاغلان بخش صنعت و سهم شاغلان بخش خصوصی در سال‌های 1384 تا 1390 انتخاب و برای تلفیقشان از روش برترین پیشنهاد از راه‌حل ایدئال استفاده شده است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که در دورة مذکور سطح توسعة بازار کار به تفکیک جنسیت دچار دوگانگی و به نفع بازار کار مردان بوده است. در مقایسة سال‌های آغازین و پایانی این دوره نیز این تفاوت نه‌فقط در راستای اهداف برنامه‌های کلان کشور کاهش نیافته، بلکه روندی صعودی را طی کرده است.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 Traditional Model of Power Structure in Some Iranian Families الگوی سنتی ساختار قدرت در برخی خانواده‌های ایرانی 112 137 1321 FA سید بیوک محمدی پژوهشگاه علوم انسانی Journal Article 2013 03 18 Social changes that resulted from industrial revolution changed the social roles of women and men, and led to revolutions in the power structure within families. The present conditions have rejected the traditional patriarchy system, seeking more equality of power between men and women. This demand has been materialized to a certain extent, and relations within families have progressed towards "democratization". In addition, the traditional system of patriarchy has weakened. Using qualitative research method and relying on field data gathered mainly through interview technique, this research attempts to show that inequality of power between spouses does not necessarily lead to exploitation. Comments by a large proportion of the interviewees suggest that abiding by traditional norms vis-à-vis husband and wife relations brings about happiness in marital life as long as there is no power abuse and there is also some extent of intimacy between the spouses. In such traditional models of family, the so-called legitimate inequality of power is not considered as an issue between the spouses. تغییرات اجتماعی ناشی از انقلاب صنعتی با ایجاد تغییر در نقش‌های اجتماعی زنان و مردان به دگرگونی در ساختار قدرت در خانواده‌ها نیز انجامیده است. شرایط موجود نظام مردسالاری سنتی را مطرود دانسته و در جست‌وجوی هرچه بیش‌تر برابری قدرت میان زن و مرد است. این خواسته تا حدی برآورده شده است و روابط خانواده بیش‌تر به‌سوی «دموکراتیزه‌شدن» پیش رفته است. همچنین نظام سنتی مردسالاری رو به تضعیف نهاده است. این تحقیق بر آن است تا با استفاده از روش تحقیق کیفی و با اتکا به داده‌های میدانی گردآوری‌شده به شیوة عمدتاً‌ مصاحبه نشان دهد که نابرابری میزان قدرت در میان همسران الزاماً به استثمار نمی‌انجامد. اظهارات بسیاری از مصاحبه‌شوندگان حاکی از این است که تبعیت از هنجار‌های سنتی روابط زن و شوهر در مواقعی که سوء استفاده از قدرت وجود ندارد و به میزان صمیمتی که میان آنان برقرار است به رضایت از زندگی زناشویی می‌انجامد. اصولاً در چنین الگوهای سنتی از خانواده‌، نابرابری مشروع قدرت میان آنان مسئله به‌شمار نمی‌رود.

پژوهشگاه علوم انسانی ومطالعات فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 5 10 2015 01 21 A Comparative Analysis of the Image of Women in Persian Literature and Iranian Paintings بررسی تطبیقی تصویر زن در ادب فارسی و نگاره‌های ایرانی 139 162 1322 FA سیده راضیه یاسینی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات Journal Article 2013 07 07 The estheticism of the image of women in Iranian painting has originated from the status of women from the viewpoints of Islam and Muslim men of literature and mystics, who have been the source of inspiration to Iranian painters. The image of women in paintings indicate the attention of the painter to the truth of her spiritual beauty and is based on literary and mystical descriptions of her. This beautiful image, in addition to its superficial dimension, is an irony of the mystical meaning of these descriptions; the image of beautiful eyes illustrate the supervising position of justice, and that of the beautiful lip illustrates the position of the stories of the heart and the expression of the inner secrets, which resort to dialogue and smile. This article investigates Iranian poems and examples of Iranian original painting work pieces, and sets the ground for the study of ways to coordinate esthetic standards of painters with literary ad mystical definitions of the identity of women. It also shows how painters have tried to illustrate desirable features in women on the basis of Islamic school of thought present in Iran's literature اسلام و از نگاه ادیبان و عارفان مسلمان است که منبع الهام هنرمندان نگارگر قرار گرفته است. سیمای زن در نگاره‌ها مبین توجه نگارگر به حقیقت زیبایی معنوی او و مبتنی‌بر توصیفات ادبی و عرفانی از اوست. این تصویر زیبا، گذشته از وجه ظاهری، کنایتی از معنای عرفانی این توصیفات نیز است؛ چنان‌که ترسیم چشم زیبا مصور مقام نظارۀ‌ حق، و لب زیبا نشان‌دهندة مقام حکایت دل و بیان سِرّ درون، با تمسک به گفت‌وگو یا تبسم است. این مقاله با بررسی اشعار فارسی و مصادیقی از آثار نگارگری اصیل ایران، زمینۀ مطالعه در چگونگی انطباق معیارهای زیبایی‌شناسانة نگارگران با تعاریف ادبی و عرفانی از وجود زن را فراهم می‌آورد و نشان می‌دهد که نگارگران چگونه درصدد بیان تصویریِِ خصایص مطلوب در وجود زنان بر مبنای تفکر اسلامی جاری در ادبیات ایران بوده‌اند.