نقد و بررسی نابرابری دیه زن و مرد در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

دانشگاه امام صادق

چکیده

با وجود تأکید دین اسلام بر برابری حقوق افراد، قانون مجازات اسلامی حاوی مقررات متفاوتی درباره زن و مرد می باشد که برخی در مورد زنان جنبه حمایتی دارد و برخی دیگر مانند سن مسؤولیت کیفری، شهادت، دیه و قصاص به ظاهر تبعیض آمیز است. بر اساس ماده 550 این قانون، دیه زن نصف دیه مرد است و علت آن علاوه بر برخی دلایل فقهی، تفاوت جایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان در برابر مردان ذکر شده است.
با دقت در مبانی فقهی مربوط به این موضوع علاوه بر سکوت قرآن کریم در خصوص دیه زن و مرد، دلالت روایات مطروحه در این حوزه نیز با عنایت به تردید در سندیت برخی از ادله، مغایرت آنها با محتوای احکام مندرج در قرآن کریم و اختصاص برخی از روایات به امور خاص و در نتیجه عدم امکان تعمیم به موارد مشابه، لزوم نابرابری دیه زن و مرد را با چالش مواجه می سازد. فقدان اجماع در این حوزه و نیز تغییر در وجوه عقلی و استحسانی تفاوت دیه زن و مرد، نشانه ای از امکان تغییر در حکم عدم برابری دیه زن و مرد می باشد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A critical Review of the Inequality of Men’s and Women’s Diya in the Legal System of the Islamic Republic of Iran

نویسنده [English]

  • Atefeh Abbasi
چکیده [English]

Despite the emphasis of Islamic religion on the equality of the rights of individuals, the Islamic punishment law contains various provisions on men and women, some of which are supportive of women, and some others, such as the age of criminal responsibility, martyrdom, Qisas (retaliation in kind) and diya (blood money/ransom), are apparently discriminatory. According to Article 550 of this law, the women’s Diya is half the man’s Diya, and this is usually justified by juridical reasons and the difference in the social and economic status of women and women.
In addition to the silence of the Holy Qur'an regarding the Diya of women and man, considering the jurisprudential principles related to this issue, as well as the doubt in the authenticity of some evidences, their contradiction with the content of the decrees contained in the Holy Qur'an, and the appropriation of some related narrations to particular cases, and thus the impossibility of their generalization into similar cases, one can challenge the necessity of the inequality. The lack of consensus in this area, as well as the change in the rational aspects of the difference between women’s and men’s diya, is a sign of the possibility to terminate the inequalities

کلیدواژه‌ها [English]

  • diya
  • women
  • men
  • equality
  • jurisprudence
  • Islamic punishment law
1-قرآن کریم

2-ابن ادریس، محمد بن منصور (1411 ق)، ا