مطالعة زنانه‌شدن فقر در ایران 1365 تا 1395

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

امروزه وضعیت زنان در هر کشوری به یکی از مهمترین شاخص های ارزیابی عدالت اجتماعی تبدیل شده است. از سوی دیگر پژوهشهای بین المللی در دهه های اخیر  وضعیت زنان در جهان را با واژه" زنانه شدن فقر " توصیف می کنند. آمارتیا سن این وضعیت را ناشی از ساختارهای فرهنگی و اجتماعی می بیند که قابلیت های محدود تری را در زنان نسبت به مردان جهت بیرون رفت از وضعیت  فقر ایجاد می کند.این پژوهش با روش تحلیل ثانویه قصد دارد روند زنانه شدن فقر در ایران را در طول سه دهه اخیر مطالعه کند. پژوهش ازچهار شاخص : «شاخص نرخ رشد تعداد زنان شاغل»،« نرخ مشارکت اقتصادی زنان»، «شاخص شکاف جنسیتی» و «سهم زنان سرپرست خانوار»استفاده کرده است. یافته ها نشان می­دهد،نرخ رشد تعداد شاغلین زن در بازه سالهای 65-75، معادل 78 درصد بوده اما این نرخ در سالهای 85-95 به 20.7 درصد کاهش یافته است.همچنین نرخ مشارکت اقتصادی از 6.98 درصد در سال 65 به 15.9 در سال 95 افزایش یافته اما این نرخ در مقایسه با کشورهای خاورمیانه نیز از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست. در رابطه با شاخص شکاف جنسیتی، در سال 95، سهم مردان از مشاغل مزد و حقوق­بگیری 82.7 درصد و سهم زنان تنها 17.3 درصد بوده است. بعلاوه، سهم خانوارهای زن سرپرست رشدی معادل 77.46 درصد در 30 سال گذشته داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

.

نویسندگان [English]

  • somaye shalchi
  • mitra azimi
.
چکیده [English]

.

سازمان بهزیستی کشور (1381)، کارنامه سازمان بهزیستی کشور در سالهای 81-1379
سن، آمارتیا(1389)، توسعه یعنی آزادی، ترجمه محمد سعید نوری نائینی، تهران: نشر نی.
شادی طلب، ژاله، گرایی نژاد علیرضا(1383)، فقر زنان سرپرست خانوار، پژوهش زنان دوره 2 شماره 1، 70-49.
شادی طلب، ژاله، وهابی، معصومه و ورمرزیار(1384)، فقر درآمدی فقط یک جنبه از فقر زنان سرپرست خانوار، فصلنامه رفاه اجتماعی سال 4 شماره 17.
شکوری، علی سعیدی، علی اصغر(1392)، فقر خانواده و زنان شهری در تهران، فصلنامه مطالعات جامعه شناختی شهری.
صفاکیش، محدثه، فلاح محسن خانی، زهره(1395)، بررسی عدم مشارکت اقتصادی زنان در بازار کار ایران، پژوهشکده آمار، مجله بررسی های آمار رسمی ایران سال 27 شماره1، 103-119
کمالی، افسانه(1383)، زنان فقر مضاعف، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال 3 شماره12.
محمودی، وحید و صمیمی فر، سیدقاسم(1384)، فقر قابلیتی ، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال چهارم شماره 17.
منوچهری، عباس و نریمان، سعید(1396)، ظرفیت نظری رهیافت سن برای مقوله شهروندی، فصلنامه مطالعات بین رشته ای در علوم انسانی،9(2) 189- 210
میرویسینیک صادق(1394)، توسعه انسانی وعدالت جنسیتی در رویکرد قابلیتی آمارتیاسن فصلنامه مطالعات میان رشته­ای درعلوم انسانی،دوره هفتم،شماره 4،پاییز 1394 ،072 – 4.
مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن، 1365، 1375، 1385، 1390، 1395.
مرکز آمار ایران (1395)، طرح آمارگیری نیروی کار در تابستان 1395
مرکز آمار ایران (1395)، بررسی شاخص­های عمده بازار کار در ایران رد سال 1384 تا 1395
موسوی، میر حسین و بنی بتول اذری(1395)،اندازه گیری بین نسلی تله فقر در زنان سرپرست خانوار، فصلنامه زن و جامعه سال 7 شماره 2.
 
Afriyie, Owusu, Legon, AccraEdwardNketiah-Amponsah(2014), An Individual Level Test of the “Feminization of Poverty” Hypothesis, Evidence from Ghana, Department of Economics University of Ghana Department of Economics, University of Ghana,  SAGE Publications.
Benjamin,Saranel(2007) The Feminization of Poverty in Post-Apartheid South Africa, A Story Told by the Women of Bayview, Chatsworth SAGE Publications www.sagepublications.com.(Los Angeles, London, New Delhi and Singapore)
Bilal,bihatahmad(2011), gender earrings and poverty reduction:post- communist Uzbekistan, university  of Kashmir. India. Journal of Asia and African studies,46(6), 629-649.
Chant, Sylvia (2006), Re-thinking the ‘‘Feminization of Poverty’’ inRelation to Aggregate Gender Indices, The Department of Geography and Environment at London School of Economics, Journal of Human Development Vol. 7, No. 2.
Corsi, Marcella, Botti, D’Ippoliti (2016)THE GENDERED NATURE OF POVERTY IN THE EU:INDIVIDUALIZED VERSUS COLLECTIVE POVERTY MEASURES ,Feminist Economics, Vol. 22, No. 4, 82–100.
Briefing paper on the feminization of poverty. Prepared by BRIDGE for the Swedish International Development Cooperation Agency (Sida)April 2001, BRIDGE (development - gender) Institute of Development Studies University of Sussex.
McGowan, L. (1990). “The determinant and consequences of female-headed households”. Population council and international center for Research on women.
Medeiros, Marcelo and Costa Joana (2008), What Do We Mean by “Feminization of Poverty”? Brazil International Poverty Centre.
World Economic Forum (2017), the Global Competitiveness Report 2017-2018, http://reports.weforum.org/global-competitiveness-index-2017-2018/
http://www.unwomen.org/en