پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی فراتحلیل مطالعات خانواده در زمینۀ عوامل مقوّم و عوامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی فراتحلیل مطالعات خانواده حاجیان مقدم فاطمه دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات 21 03 2014 5 9 1 39 10 01 2013 17 06 2014 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1160.html

خانواده، به‌منزلة اصلی‌ترین نهاد اجتماعی، تأمین‌کنندۀ نیازهای اساسی انسان است و نقش بی‌بدیلی در پرورش نسل و انتقال فرهنگ و ارزش‌ها دارد. از جنبۀ تاریخی نیز خانواده‌گرایی در ایران یکی از شاخص‌های ارزش‌های نظام فرهنگی بوده است. تغییرات اجتناب‌ناپذیر دورۀ جدید می‌تواند در ساختار و کارکردهای خانواده تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش ترکیب و تلفیق نتایج تحقیقات انجام‌شده در حوزۀ خانواده برای شناسایی عوامل مقوّم و عوامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش مطالعۀ اسنادی از نوع فراتحلیل است. نمونۀ آماری 64 اثر پژوهشی مرتبط با موضوع عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده است که تا رسیدن به اشباع اطلاعات گردآوری شده است. تایج پژوهش نشان داد که اغلب آثار به لحاظ برخورداری از نظریه‌های رایج دارای پشتوانۀ علمی است، اما به‌علت اتکا به متغیرهای خاص نوعی تقلیل‌گرایی در آن‌ها وجود دارد. تحلیل نهاد خانواده، در زیست‌بوم فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، به نظریه‌پردازی جامع و زمینه‌مندتری نیاز دارد. در این بررسی، مشخص شد که محققان 104 عامل، به تفکیک 62 عامل مقوّم و 42 عامل فرسایندۀ خانوادۀ ایرانی، را شناسایی کرده‌اند که به ترتیب دارای 191 و 125 فراوانی در سه بعد فردی و خانوادگی و اجتماعی است. به این ترتیب، مجموع عوامل دارای 316 فراوانی است و محاسبۀ کلی نشان می‌دهد که رده‌های اول تا سوم به ترتیب اولویت به عوامل خانوادگی 55 درصد (173مورد) سپس عوامل فردی 40 درصد (137مورد) و ردۀ آخر به عوامل اجتماعی 5 درصد (16مورد) اختصاص دارد. در تحلیل نهایی، الگویی مشخص از عوامل تأثیرگذار در نهاد خانواده، که حاصل متغیرهای مورد بررسی محققان است، در 11 محور موضوعی به‌دست آمد که به ترتیب اولویت بدین قرارند: عوامل فرهنگی (در این تحقیق شامل ایمان و عقاید و ارزش‌های اخلاقی)، تعاملات خانوادگی، سلامت جسمی و روحی، رشد فردی، شیوۀ ادارۀ زندگی خانوادگی، امور اقتصادی و رفاه مادی، محیط فرهنگی ـ اجتماعی و سیاسی جامعه، اختلاف سنی زوجین، مدت زناشویی، خدمات عمومی، حمل‌ونقل عمومی، و ملاحظات بهداشتی جامعه.

 خانواده عوامل مقوّم خانواده عوامل فرسایندۀ خانواده احمدی، خدابخش (1386). «بررسی رابطۀ بین اعتقادات دینی و آسیب‌پذیری فرهنگی خانواده»، مجلۀ علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیهًْ‌الله (عج)، مرکز تحقیقات علوم رفتاری. ارجمند، الهام و حسن احدی (1388). «رویکردی نظری بر شاخص‌های روان‌شناختی خانوادۀ سالم»، روزنامۀ آفرینش، ش 3436. آزاد ارمکی، تقی (1386). جامعه‌شناسی خانوادۀ ایرانی، تهران: سمت. ازغدی طوسی، وحیده (1377). «بررسی طلاق از دیدگاه جامعه‌شناختی و عوامل مؤثر بر آن»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا (س). اسلامی، معصومه (1386). «نقش باورهای ارتباطی در کارکرد خانواده و سازگاری زناشویی»، فصل‌نامۀ مطالعات جوانان، ش 10 و 11. اسماعیلی فارسانی، بهمن (1374). «بررسی ارتباط بین خویشتن‌پنداری و رضایت از زندگی زناشویی دانشجویان دانشگاه‌های دولتی و آزاد اصفهان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدة علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تربیت معلم. امینی، مهدی (1385). «شاخص‌های کیفیت زندگی شهروندی و نقش و وظایف دولت»، در مجموعه مقالات هفتمین کنفرانس بین‌المللی مدیران کیفیت، تهران. امیری، صولت و همکار (1387). «بررسی کیفیت زندگی شغلی و خانوادگی کارکنان شرکت سایپا از طریق سنجش تعارض نقش‌های شغلی و خانوادگی و عوامل اجتماعی مؤثر در آن»، در مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس توسعۀ منابع انسانی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، مؤسسۀ مطالعات بهره‌وری و منابع انسانی. امینی حاجی‌آبادی، محمدرضا (1386). «سلامت خانواده از دیدگاه قرآن و حدیث»، رسالۀ دکتری، دانشکدۀ علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم. باقری، افسانه (1380). «رابطۀ کیفیت زناشویی با موقعیت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خانواده از دیدگاه زنان دارای همسر منطقۀ 12 تهران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا (س). برزگر، ابراهیم (1387). «تاریخچه، چیستی و فلسفۀ پیدایی علوم میان‌‌رشته‌ای»، فصل‌نامۀ علمی ـ پژوهشی مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، س 1، ش 1. برناردز، جان (1384). درآمدی به مطالعات خانواده، ترجمۀ حسین قاضیان، تهران: نشر نی. بنی‌اسدی، حسن (1375). «بررسی و مقایسۀ عوامل مؤثر اجتماعی، فردی و شخصیتی در زوج‌های سازگار و ناسازگار شهر کرمان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد روان‌شناسی عمومی، گروه روان‌شناسی، دانشگاه تربیت مدرس. بهاری، فرشاد (1379). «ارزیابی مقایسۀ کارایی خانواده بین زوج‌های غیرطلاق و زوج‌های در حال طلاق مرجوعی به بخش روان‌پزشکی سازمان پزشکی قانونی کشور»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران. بهبهانی، مینا (1388). «بررسی الگوهای ارتباطات خانوادگی در گونه‌های مختلف خانواده»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز. بهرامی کاکاوند، سیاوش (1386). «تحلیل جامعه‌شناختی میزان گرایش به طلاق؛ مطالعة موردی شهرستان کرمانشاه، دانشکدۀ علوم انسانی دانشگاه مازندران»، پژوهش زنان، دورة 5، ش 3. پرویزی، سرور، خدیجه امینی‌زاده، اکرم ثناگو، و فریبا سپهوند (1388). «تبیین مفهوم خانوادۀ سالم از دیدگاه نوجوانان زنجانی»، نشریۀ پژوهش پرستاری، دانشکدۀ پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دورۀ 4، ش 12 و 13. پویانفر، آزیتا (1381). «بررسی رابطۀ بین کارایی خانواده با سلامت عمومی زوجین دانشجو در شهر تهران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه الزهرا (س). پیشکار، سمیه (1388). «بررسی رابطۀ عملکرد خانواده با فرار دختران از منزل (مقایسه دو گروه دختر فراری و دختر غیرفراری»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم انسانی، پژوهشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی. تابع جماعت، محمدرضا، حسن احدی، و سیامک نقشبندی (1387). «رابطۀ شیوه‌های دل‌بستگی با رضایتمندی زناشویی»، روزنامۀ آفرینش، ش 3243. جعفری، امین و امیر صالح (1388). «مقایسۀ کیفیت زندگی در خانواده‌های دوسر شاغل و خانواده‌های تک‌نان‌آور و ارائۀ الگو در خانواده‌های دوسر شاغل کارمندان دانشگاه اصفهان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان. جلیلیان، زهرا (1375). «عوامل اجتماعی مؤثر بر درخواست طلاق در شهر تهران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی. جنانی، کتایون (1380). «بررسی رابطۀ تعاملات درون خانواده و سلامت روان دانش‌آموزان پایۀ سوم دورۀ راهنمایی شهرستان بروجرد در سال تحصیلی 78 - 79»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تربیت معلم. جوادی، علی‌محمد (1384). «بررسی تأثیر اینترنت بر ارزش‌های خانواده در بین دانش‌آموزان»، نشریۀ جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی، جامعه‌شناسی ایران، ش 22. چابکی، سیدعزیز (1389). «بررسی رابطۀ بین کارایی خانواده و سلامت عمومی دانش‌آموزان مقطع متوسطۀ شهر یاسوج»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی مرودشت. حسن‌زاده، معصومه (1386). «بررسی تطبیقی تأثیر اشتغال زنان بر روابط زوجین در خانواده (مطالعۀ موردی در مناطقی از شهر تهران)»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ پژوهش در علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات. حسینی، اکرم (1377). «روابط اعضای خانواده در قرآن و حدیث»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم قرآن و حدیث، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران مرکز. حسینی، رضا (1379). «خانواده از دیدگاه قرآن وحدیث»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران واحد مرکز. حق‌شناس، جعفر (1388). آسیب‌شناسی خانواده، (مجموعه مقالات و گفت‌وگوها)، تهران: مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری. خانجانی، محمدسعید، حاتمی نیکتازاده، محمدعلی حسینی، مهدی رهگذر، و منوچهر ارجمند (1388). «بررسی تأثیر آموزش، نحوۀ مراقبت از کودکان مبتلا به فلج مغزی، بر کیفیت زندگی مراقبین خانوادگی آن‌ها»، فصل‌نامۀ توانبخشی، ش 39. خانیان، مریم (1388). «بررسی تأثیر انسجام و انعطاف‌پذیری خانواده بر سلامت روان دانش‌آموزان دورۀ متوسطه»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز. خجسته‌مهر، رضا، امین کرایی، و غلام‌رضا رجبی (1389). «بررسی یک مدل پیش‌نهادی برای پیشایندها و پیامدهای گذشت در ازدواج»، مطالعات روان‌شناختی، دورۀ 6، ش 1. خلیلی، مرجان (1378). «عوامل مؤثر در نارضامندی زندگی زناشویی بررسی تضاد در خانواده (با تأکید بر تضاد میان همسران) و عوامل مؤثر بر آن»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا (س). خوارزمی، شهیندخت (1387). «کیفیت زندگی و شاخص خوشبختی»، پایگاه اطلاع‌رسانی همشهری: www.hamshahrionline.ir. خورسندی طاسکوه، علی (۱۳۸۸). «تنوع گونه‌شناختی در آموزش و پژوهش میان‌رشته‌ای»، فصل‌نامۀ مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، س 1، ش 1. خون‌چمن، علی (1377)، «طبقۀ اجتماعی خانواده و تأثیر آن بر روابط زن و شوهر؛ مورد مطالعه: شهر شیراز» پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز. خویش‌فر، غلامرضا (1374). «مقایسۀ تحلیلی ارزش‌های خانواده مدرسه و گروه هم‌سالان از دیدگاه دانش‌آموزان پسر دبیرستانی شهر تهران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. دلاور، علی (1376). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی، تهران: رشد. دلپسند، کامل (1387). «چالش‌های پیش روی زوجین جوان در 5 سال اول ازدواج مطالعة موردی متقاضیان جوان طلاق توافقی مراجعه‌کننده به مجتمع قضایی خانوادۀ 2 شهر تهران در سال 1386»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، گروه جامعه‌شناسی رشتۀ مطالعات جوانان، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. راهب، غنچه (1380). «بررسی عوامل خانوادگی مؤثر در گرایش نوجوانان دختر ساکن شهر تهران به بزهکاری»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. رحیمی، حسین (1379). «بررسی علل طلاق در استان خراسان»، نشریۀ جامعه‌شناسی و علوم اجتماعی «جمعیت»، ش33 و 34. رحیمی، مهدی (1386). «رابطۀ الگوهای ارتباطی خانواده و کیفیت زندگی دانش‌آموزان دورۀ متوسطۀ شهر شیراز»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز. روان‌شناسی خانواده، شبکۀ جامع آموزشی و پرورشی کشور، رشد، daneshnameh.roshd.ir. روح‌الامینی، محمود (1377). مبانی انسان‌شناسی (گرد شهر با چراغ)، تهران: عطار. زمانیان، علی (1387). تغییرات بنیادین نهاد خانواده در چند دهۀ اخیر در ایران، تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی و مرکز تحقیقات استراتژیک. زین‌آبادی، مرتضی (1385). «دو پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان (بررسی رابطۀ نگرش مذهبی و نگرش جنسیتی با الگوهای خانوادگی)»، مطالعات راهبردی زنان، ش 31. زیدری، حسین (1378). «مبانی فقهی استحکام خانواده در فقه امامیه و جایگاه قانونی آن در حقوق مدنی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه قم. ساروخانی، باقر (1370). مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران: سروش. سالاری، راضیه‌سادات (1380). «مقایسۀ کارکرد خانواده در نوجوانان افسرده و بهنجار»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. سالاری‌فر، محمدرضا ( 1379). «مقایسۀ نظریۀ خانواده‌درمانی مینوچین با دیدگاه اسلام در باب خانواده»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، روان‌شناسی بالینی، پژوهشکدة حوزه و دانشگاه. سعیدی‌مقدم، فاطمه (1374). «بررسی رابطۀ بین ساخت تربیتی و مذهبی خانواده‌ با ارزش‌های اخلاقی (محبت، عفاف و مسئولیت‌پذیری) نوجوانان تهرانی»، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی، دانشگاه تربیت معلم. سگالن، مارتین (1388). جامعه‌شناسی تاریخی خانواده، ترجمۀ حمید الیاسی، تهران: نشر مرکز. شمس‌زاده، پروین و آزاده شیرازی‌نژاد (1388). «نقش فناوری اطلاعات بر کیفیت زندگی خانواده»، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، رشتۀ مدیریت فناوری اطلاعات. صالحی، سیدمهدی (1381). علل مراجعه بانوان استان به دادگستری، کمیتۀ زنان و جوانان استانداری آذربایجان غربی. صدق‌آمیز، خدیجه (1376). «بررسی عوامل مؤثر بر سازگاری زناشویی در شهر شیراز»، پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی، دانشگاه شیراز. علم‌الهدی، جمیله (1388). «مناسبات تربیتی خانواده و دولت»، فصل‌نامۀ خانواده‌پژوهی، دورۀ 5، ش 17، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی. علی‌احمدی، امید (۱۳۸۷). «نگرش‌های خانوادگی ایرانیان؛ تحلیل ثانویۀ اطلاعات ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان در سال‌های 1379 و 1382»، مجلۀ علمی ـ پژوهشی واحد شوشتر. عیسی‌نژاد، امید، سیداحمد احمدی، و عذرا اعتمادی (1389). «اثربخشی غنی‌سازی روابط بر بهبود کیفیت روابط زناشویی زوجین»، مجلۀ علوم رفتاری، دورۀ 4، ش 1. فخرائی، سیروس (1388). «تبیین جامعه‌شناختی تعارضات همسران در خانواده‌های شهر شیراز دانشگاه شیراز»، رسالۀ دکتری تخصصی علوم انسانی، دانشکدۀ اقتصاد و علوم اجتماعی. فربد، محمدصادق (۱۳۷۶). مبانی انسان‌شناسی، تهران: عصر جدید. فرزانه‌خو، مرجان (1388). «تأثیر عملکرد کلی خانواده بر وضعیت هویت دانش‌آموزان دبیرستان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، گروه روان‌‌شناسی، دانشگاه اصفهان. فلاحی‌خشکناب، مسعود، مسعود کریملو، ابوالفضل رهگوی، و لادن فتاح‌مقدم (1385). «بررسی کیفیت زندگی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران بخش‌های روان‌پزشکی دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران»، مجلۀ پژوهشی حکیم، دورة 9، ش 4. قائمی امیری، علی (1357). تشکیل خانواده در اسلام، قم: دارالتبلیغ اسلامی. قماشچی، فردوس (1385 - 1387). بررسی وضعیت سلامت و استحکام خانواده و آسیب‌های درونی و بیرونی آن در استان تهران، مرکز امور زنان و خانواده، معاونت آموزش و پژوهش. قمری گیوی، حسین (1385 - 1386). بررسی علل انحلال خانواده و تأثیر آن بر اعضا، دانشگاه محقّق اردبیلی، مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، معاونت آموزش و پژوهش. کرایب، یان (1381). نظریۀ اجتماعی مدرن از پارسونز تا هابرماس، ترجمۀ عباس مخبر، تهران: نشر آگه. کریمیان لنگری، نفیسه‌السادات (1387). «پایگاه اجتماعی زنان در خانواده (مقایسۀ اسلام و فمینیسم)»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه باقرالعلوم (ع). گودرزی، محسن (1383). گرایش‌های فرهنگی و نگرش‌های اجتماعی ایرانیان [مقایسة مناطق شهری و روستایی] (یافته‌های پیمایش ملی تحولات فرهنگی)، مرکز طرح‌های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. معین‌فر، حمیده (1387). «بررسی جامعه‏شناختی نگرش زنان نسبت به رضایت زناشویی در خانواده»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه تهران. ملتفت، حسین (1381). «بررسی علل و عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق در شهرستان داراب»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شیراز، دانشکدۀ تحصیلات تکمیلی. منادی، مرتضی (1383). «تأثیر تصورات و تعاریف مشابه زوجین در رضایت از زندگی زناشویی از دیدگاه زنان»، فصل‌نامۀ مطالعات زنان، س 2، ش 4. موسوی، رقیه (1374). «بررسی و مقایسة عوامل مؤثر بر رضامندی زناشویی در سه گروه پزشکان، کارمندان و کارگران متأهل شهر تهران»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تربیت معلم. میرزامحمدی، مؤمنه (1385). «بررسی عوامل مؤثر بر اعتماد به همسر در بین زنان؛ با تأکید بر عوامل درون خانواده»، مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، س 1، ش 1. ناصحی، محمد (1389). «بررسی ساختار توزیع قدرت در رابطۀ زن ـ شوهر در خانواده از نگاه آیات و روایات»، نشریۀ زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان)، س 2، ش 1. نجاریان، فرزانه (1375). «عوامل مؤثر در کارایی خانواده؛ بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس سنجش خانواده»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی. نصر‌اصفهانی، احمد‌رضا، فاطمه‌ بهجتی‌ اردکانی، و مریم فاتحی‌زاده (1384). ‌‌»بررسی تأثیر عوامل خانوادگی در پایین‌بودن آمار طلاق در شهرهای یزد، اردکان و میبد»، مطالعات تربیتی و روان‌شناسی ـ دانشگاه فردوسی، همکاری با انجمن ایرانی تعلیم و تربیت. نصیرزاده، راضیه (1388). «بررسی معیارهای ظاهری همسرگزینی دانشجویان دانشگاه‌های تهران»، نشریۀ اصول بهداشت روانی، س11، ش 1، پیاپی 41. نظری‌زاده، محمدکریم (1382). «مبانی روابط خانواده در قرآن و سنت»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتة الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران. نوروزیان، شهلا (1385). «آموزش خانواده با رویکرد ساختی در بهبود رضایت زناشویی زنان»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ مشاوره، دانشگاه خاتم. هاشمی، عبدالرضا (1376). «بررسی انواع عدم تعادل ساختار نظام اجتماعی خانواده و رابطۀ آن با کشمکش زن و شوهر»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ پژوهش علوم اجتماعی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه فردوسی مشهد. واعظی، کمال (1380). «طراحی و تبیین الگوی مدیریت رفتار سازمانی در خانواده»، رسالۀ دکتری، رشتۀ مدیریت، دانشگاه تربیت مدرس. Brown, Ivan., Roy I. Brown, Nehama Baum, Barry J. Isaacs, Ted. Myerscough, Shimshon Neikrug, Dana Roth, Jo Shearer, and Mian Wang (2006). Family Quality of Life Survey, General Version, Toronto: Surrey Place Centre. DeFrain, J. and D. H. Olson (2004). Family and Couple Challenges and Strengths, Korean International Family Strengths Conference Proceedings Them Work, Park, CA: Newbury Sage Publishing. Rettig, K. D. and R. D. Leichtentritt (1999). “A General Theory for Perceptual Indicators of Family Life Quality”, Social Indicators Research, No. 47
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی تحلیل مقایسه‌ای اشعار نازک‌الملائکه و فروغ فرخزاد از منظر نقد اجتماعی تحلیل مقایسه‌ای رخشنده‌نیا سیده‌اکرم دانشگاه گیلان نعمتی قزوینی معصومه پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 21 03 2014 5 9 41 58 25 09 2013 24 06 2014 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1161.html

ادبیات از دیرباز به‌مثابۀ یکی از انواع هنری به شکل‌های گوناگون در زندگی بشر ایفای نقش کرده و از این حیث مانند همۀ فعالیت‌های فکری و معنوی انسان دارای هدف و منظور اجتماعی است. به همین علت است که ادبیات هر ملت، همواره به موازات تحولات جامعه، دستخوش دگرگونی گشته و به فراخور چنین رویکردی به آینۀ تمام‌نمای جامعۀ خویش مبدل می‌‌گردد. با مروری بر ادبیات ملل گوناگون می‌‌‌توان نحوۀ تأثیرپذیری آن از بسترهای سیاسی و اجتماعی را به‌خوبی مشاهده کرد. هم‌چنان که تحلیل و بررسی اشعار دو شاعر نوگرای عربی و پارسی، یعنی نازک‌الملائکه و فروغ فرخزاد مؤید همین دیدگاه است. نوشتار حاضر اشعار این دو شاعر را با روش توصیفی ـ تحلیلی بررسی کرده و به این نتیجه دست یافته است که هر دو شاعر تحت‌تأثیر شرایط اجتماعی جامعۀ خویش قرار داشته و به‌علت شباهت در فضای اجتماعی به موضوعات مشابهی همچون فقر و تضاد طبقاتی و مسائل زنان و آرمان‌شهر پرداخته‌اند.

 شعر معاصر عربی شعر معاصر پارسی نقد اجتماعی نازک‌الملائکه فروغ فرخزاد آزاد م.، پریشادخت (1376). زندگی و شعر فروغ فرخزاد، تهران: ثالث. آوری، پیتر (بی‌‌تا). تاریخ معاصر ایران، ترجمۀ محمد رفیعی مهرآبادی، ج 2‌، تهران. خاطر، عبدالمنعم (1990). دراسة فی شعر نازک‌ الملائکه، بی‌‌جا: الهیة المصریة العامة للکتاب. خلیل جحا، میشال (1999). الشعر العربی الحدیث من احمد شوقی إلی محمود درویش، بیروت: دار العودة. رستمی، فرشته و مسعود کشاورز (1381). رمانتیسم در اشعار فروغ فرخزاد، تهران: نوای دانش. ستوده، هدایت‌الله (1378). جامعه‌شناسی در ادبیات فارسی، تهران: آوای نور. سیدحسینی، رضا (1371). مکتب‌های ادبی، تهران: نگاه، ج 1. شراره، عبداللطیف (1984). معارک ادبیة قدیمة و معاصرة، بیروت: دار العلم للملایین. شمیسا، سیروس (1376). نگاهی به فروغ، تهران: مروارید. عابدی، کامیار (1377). زندگی و شعر فروغ فرخزاد، تهران: دیبا. عزالدین، یوسف (2007). التجدید فی الشعر العربی الحدیث، دمشق: دارالمدی للثقافة و النشر. علی، عبدالرضا (1995). نازک الملائکة الناقدة، بیروت: المؤسسة العربیة للدرسات و النشر. فرخزاد، فروغ (1380). دیوان فروغ فرخزاد، تهران: جاجرمی. قبش، احمد (1971). تاریخ الشعر العربی الحدیث: بی‌جا. الملائکه، نازک (1995). «لمحات من سیرتی»، دورة 2، ش 7، مجلة الجدید. الملائکه، نازک (1998). دیوان یغیر الوانه البحر، قاهره: آفاق الکتابة. الملائکه، نازک (2008). الأعمال الشعریةًْ الکامة، ج 1 و 2، بیروت: دار العودة. المهنا، عبدالله أحمد (بی‌تا). نازک الملائکه (دراسات فی الشعر و الشاعره)، کویت: شرکة الربیعان للنشر و التوزیع
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی نگاهی به موقعیت زنان ایران در دورة پهلوی از سال 1300 تا 1332 ش نگاهی به موقعیت زنان ایران عباسی سمیه دانشگاه الزهراء موسوی منصور دانشگاه تربیت معلم تهران 21 03 2014 5 9 59 82 29 12 2012 16 05 2014 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1162.html

روند مدرن‌سازی و ایجاد تحول بر اساس الگوهای غربی در نظام قضایی و نیز ترفیع موقعیت زنان در سطح اجتماع را می‌‌توان به منزلة برجسته‌‌ترین موارد اصلاحات در دهه‌‌های اولیة حکومت پهلوی برشمرد. با وجود این، در روند این تغییرات، به دلیل بینش مردسالارانة جامعه، در زمینة اصلاحات حقوقی و سیاسی به حقوق و مسائل زنان در بعد وسیع توجهی نشد. حتی در دورة مورد بحث، به دلیل سرکوب‌‌های سیاسی و ناکامی‌‌های حقوقی، زنان نتوانستند جنبش‌‌های خودجوش و مقاومت‌‌های مدنی گسترده‌‌ای از خود نشان دهند. بنابراین بر خلاف همة تبلیغاتی که، در مورد دادن حق و حقوق به زنان و آزادی اجتماعی و سیاسی به آن‌ها، می‌‌شد، عملاً وضعیت سنتی زنان تغییر چندانی نکرد. این نوشتار در نظر دارد با روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی جایگاه اجتماعی و حقوقی زنان بپردازد و در ادامه به بررسی عواملی بپردازد که به موجب آن، به‌‌رغم روند مدرن‌سازی که در حکومت پهلوی دنبال می‌‌شد، تغییر چندانی در موقعیت، جایگاه و حقوق زنان ایرانی صورت نگرفت.

 زن پهلوی مدرن‌سازی حقوق اجتماعی آبراهامیان، یرواند (1383). ایران بین دو انقلاب، ترجمة احمد گل‌‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی. آبراهامیان، یرواند (1389). تاریخ ایران مدرن، ترجمة محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی. آوری، پیتر (1371). سلسلة پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج، ترجمة عباس مخبر، تهران:طرح نو. آوری، پیتر (1388). تاریخ ایران دورة پهلوی (از رضا شاه تا انقلاب اسلامی)، از مجموعة تاریخ کمبریج، ترجمة مرتضی ثاقب‌فر، دفتر 2 از جلد 7، تهران: جامی. امین، کامران (1381). «آموزش دختران و زنان در زمان رضا شاه»، فصل‌نامة زنان (مجموعه آرا و دیدگاه‌‌های فمینیستی)، ج 2، به کوشش نوشین احمدی خراسانی و با همکاری پروین اردلان. بهرامی، عبدلله (1345). خاطرات عبدالله بهرامی،تهران: مظاهری. پولاک، یاکوب‌ ‌ادوارد (1361). ایران ‌‌و ایرانیان (سفرنامة پولاک)، ترجمة کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی. پهلوی، محمدرضا (1348). مأموریت برای وطنم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب. ترابی فارسانی، سهیلا (1388). «تکاپوی زنان عصر قاجار: فردیت، جهان سنت و گذار از آن»، تاریخ اسلام و ایران (فصل‌نامة علمی ـ پژوهشی علوم انسانی دانشگاه الزهراء)، دورة جدید، س 19، ش 2. تکمیل همایون، ناصر (1354). «بررسی موقع و منزلت زن در تاریخ ایران»، فرهنگ و زندگی، ش 19 - 20. جایگاه زن در قانون (مشتمل بر قوانین معتبر از اول قانون‌گذاری تا پایان سال (1372). دفتر امور زنان ریاست جمهوری، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. خسروپناه، محمدحسین (1382). هدف‌‌ها و مبارزه زن ایرانی (از انقلاب مشروطه تا سلطنت پهلوی)، تهران: پیام امروز. دلریش، بشری (1375). زن در دورة قاجار، تهران: حوزة هنری سازمان تبلیغات اسلامی. زاهد، سعید، بیژن خواجه نوری (1348). جنبش زنان در ایران، شیراز: ملک سلیمان. زرنگ، محمد (1381). تحول نظام قضایی ایران، ج 2، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. زرینی، حسین، حسین هژبریان (1388). تاریخ معاصر دستگاه قضایی ایران و تحولات آن، ج 1 و 2، تهران: مرکز مطالعات توسعه قضایی. ساتن، ال پی الوان (1325). رضا شاه کبیر یا ایران نو، ترجمة عبدالعظیم صبوری، بی‌جا: بی‌نا. طغرانگار، حسن (1383). حقوق سیاسی ـ اجتماعی زنان قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، تهران: مرکز انتشارت اسناد انقلاب اسلامی. طوسی، خواجه نصیر (1356). اخلاق ناصری، به کوشش مجتبی مینوی و علی‌رضا حیدری، تهران: خوارزمی. غزالی، امام محمد (1361). نصیحه الملوک، به کوشش جلال‌الدین همایی، تهران: بابک. فرمانفرمائیان، ستاره (1378). دختری از ایران، ترجمة ابوالفضل طباطبایی، تهران: کارنگ. فوران، جان (1378). مقاومت شکننده (تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی)، ترجمة احمد تدین، تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا. فیروز (فرمانفرمائیان)، مریم (1373). خاطرات مریم فیروز، تهران: انتشارات اطلاعات (مؤسسة تحقیقاتی و انتشاراتی دیدگاه). کار، مهرانگیز (1376). حقوق سیاسی زنان ایران، تهران: روشنگران و مطالعات زنان. کلانتر ضرابی، عبدالرحیم (1361). تاریخ کاشان، تهران: بابک. مجموعه اسناد قضائی منتخب، بایگانی راکد قوة قضائیه در تهران (مربوط به سال‌های 1300 تا 1332 شمسی). وحدت، فرزین (1382). رویارویی فکری ایران با مدرنیت، ترجمة مهدی حقیقت‌خواه، تهران: ققنوس. هاکس، مریت (1368). ایران، افسانه و واقعیت یا خاطرات سفر به ایران، ترجمة محمدحسین نظری‌نژاد، مشهد: آستان قدس رضوی. همایون کاتوزیان، محمدعلی (1380). دولت و جامعه در ایران (انقراض قاجار و استقرار پهلوی)، ترجمة حسن افشار، تهران: نشر مرکز. همایون کاتوزیان، محمدعلی (1381). اقتصاد سیاسی ایران (از مشروطیت تا پایان سلسلة پهلوی)، ترجمة محمدرضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی تأثیر دین‌داری در گرایش دختران به فرار از منزل تأثیر دین‌داری علیوردی‌نیا اکبر دانشگاه مازندران عیسی‌پور فاطمه دانشگاه مازندران حسنی محمدرضا دانشگاه مازندران 21 03 2014 5 9 83 114 04 11 2013 06 04 2014 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1163.html

فرار از خانه از جمله رفتارهای ناسازگارانه‌ای است که از کودکان و نوجوانان سر می‌زند. بیشتر تحقیقات جامعه‌شناختی در این زمینه پیرامون مسائل خانوادگی بوده و از نقش دین‌داری و اعتقادات دینی که از اهمیت فراوانی برخوردار است، غفلت شده است. در پژوهش پیش رو، کوشش بر آن است تا با کمک اطلاعات تجربی به‌دست‌آمده از تحقیق و چهارچوب نظری مبتنی بر نظریۀ پیوند اجتماعیِ هیرشی، که دارای چهار بعدِ پیوستگی دینی، التزام دینی، مشارکت دینی، و باور دینی است به تبیین تأثیر دین‌داری در گرایش به فرار از منزل پرداخته شود. روش پژوهش پیمایشی است و اطلاعات حاصل براساس ابزار پرسش‌نامۀ خوداجرا گردآوری شده است. جمعیت تحقیق مورد مطالعه همۀ دانش‌آموزان دبیرستانی بابلسر، در سال تحصیلی 91 - 92، بوده که تعداد کل آن‌ها 1597 نفر است. از این تعداد، 370 نفر براساس نمونه‌گیری طبقه‌ای چندمرحله‌ایِ تصادفیِ متناسب مطالعه شدند و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و Lisrel تحلیل شد. نتایج داده‌ها حاکی از این است که از بین ابعاد دین‌داری بیشترین تأثیر متعلق در باور دینی و بعد از آن مشارکت دینی بوده است و دو بعد دیگر، یعنی پیوستگی دینی و التزام دینی، معنادار نبوده است. در کل، نتایج داده‌ها نشان داده است که مذهب می‌تواند، به‌منزلۀ عامل حمایتی، تأثرپذیری جوانان را از رفتارهای انحرافی کاهش دهد

 التزام دینی باور دینی پیوستگی دینی دین‌داری گرایش به فرار افراسیابی، حسین و نرگس عرب‌مقدم (1390). «مطالعۀ عوامل مرتبط با گرایش نوجوانان به فرار از منزل»، دانش انتظامی، ش 2. خدایاری فرد، محمد، احمد به‌پژوه، و غلامعلی افروز (1387). «آماده‌سازی مقیاس سنجش دین‌داری در جامعۀ دانشجویی کشور»، مجلۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، ش 3. دواس دی. ای. (1386). پیمایش در تحقیقات اجتماعی، ترجمۀ هوشنگ نایینی، تهران: نشر نی. زمانی، زهرا، سوسن کباری، و حبیب آقابخشی (1391). «رابطۀ اعتماد اجتماعی خانواده و فرار دختران از منزل»، پژوهش اجتماعی، ش 14. شعاع کاظمی، مهرانگیز (1391). آسیب‌های اجتماعی( نوپدید) با تأکید بر تئوری‌های زیربنایی و راه‌کارهای مقابله‌ای، تهران: آوای نور. شیخاوندی، داور (1373). جامعه‌شناسی انحرافات و مسائل جامعوی، مشهد: مرندیز. طالبان، محمدرضا (1380). دین‌داری و بزهکاری در میان جوانان دانش‌آموز، تهران: مؤسسۀ پژوهشی فرهنگ، هنر و ارتباطات. عبدالملکی، جمال و زهرا رشیدی (1391). لیزرل به زبان ساده (مدل‌یابی معادلات ساختاری)، تهران: جامعه‌شناسان. علیخواه، فردین (1383). سنجش مفاهیم اساسی علوم اجتماعی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دفتر طرح‌های ملی. علیوردی‌نیا، اکبر (1389). جامعه‌شناسی کارتن‌خوابی، تهران: جامعه‌شناسان. علیوردی‌نیا، اکبر، غلامرضا خوشفر، و حمیده اسدی (1390). «مطالعۀ جامعه‌شناختی گرایش دختران دانش‌آموز به فرار از منزل»، مطالعات اجتماعی و روان‌شناختی زنان، ش 2. فتحی، منصور (1387). «عوامل خانوادگی مؤثر در فرار دختران از خانه»، رفاه اجتماعی، ش 4. کاظمی، عباس و مهدی فرجی (1388). سنجه‌های دین‌داری در ایران، تهران: جامعه و فرهنگ. کریمی، یوسف (1384). روان‌شناسی شخصیت، تهران: دانشگاه پیام نور. موسوی میرک، فاطمه (1383). «زمینه‌های فرار دختران از منزل و گرایش به بزه در شهر اراک»، فصل‌نامۀ تخصصی جامعه‌شناسی، ش 1. Allen, Thomas M. and C. locelia (2010). “Religiosity, Spirituality and Substance Abuse”, Jornal of Drug Issues, Vol. 40. Arthur, Patricia J. and Waugh Regina (2009). “Status Offenses and the Juvenile Justice and Delinquency Prevention Act The Exception that Swallowed the Rule”, Journal for Social Justice, Vol. 7. Bahr, S. and S. Macghan (1993). “Family, Religiosity and the Risk of Adolescent Drug Use”, Journal Of Marriage and the Family, Vol. 60. Bahr, Stephen J., Rick D. Hawks, and Wang Gabe (2007). “Family and Religious Influences on Adolescent Substance Abuse”, Yong & Socity, Vol. 24. Burkett, S. and B. Warren (1987). “Religiosity, Peer Associations and Adolescent Marijuana Use: A Panel Study of Underlying Causal Structure”, Criminology, Vol. 25. Button Tanya, M., John K. Hewitt, H. Rhee Soo, P. Corley Robin, and Michael C. Stallings (2011). “The Moderating Effect of Religiosity on the Genetic Variance of Problem Alcohol Use, Alcoholism: Clinical and Experimental Research”, National Institutes of Health, Vol. 34. Cam, Taner (2010). “Explaining Marijuana Use Among Turkish Juveniles: A Test of Hirschi, s Social Bonding Theory”, Dissertation Prepared for The Degree of Doctor of Ph.D, University Of North Texas. Campbell, A. (1987). “Self-Reported Delinquency and Home Life: Evidence from a Sample of British Girls”, Journal of Youth and Adolescence, Vol. 16. Canetti, Daphna (2004). “The Effect of Religiosity on Endorsemen of Democratic Values: The Mediating Influence of Authorit Arianism”, Political Behavior, Vol. 26. Canter, Rachelle J. (1982). “Family Correlates of Male and Female Delinquency”, Criminology, Vol. 20. Cauce, Mari, Matthew Paradise, Joshua Aron Ginzler, Charles J. Morgan, Yvette Lohr, and Jim Theofelis (2000). “The Characteristics and Mental Health of Homeless Adolescents: Age and Gender Differences”, Journal of Emotional and Behavioral Disorders, Vol. 8. Cernkovich, S. A. and P. C. Giordano (1987). “Family Relationships and Delinquency”, Criminology, Vol. 25. Chapple, Constance L., Julia A. McQuillan, and Terceira A. Berdahl (2004). “Gender, Social Bonds, And Delinquency: A Comparison Of Boys' And Girls' Model”, Social Science Research, Vol. 34. Cochran, J., P. Wood, and B. Arneklev (1994). “Is the Religiosity-Delinquency Relationship Spurious?: A Test of Arousal and Social Control Theories”, Journal of Research in Crime and Delinquency,Vol. 31. Courtney, Mark E. and Andrew Zinn (2009). “Predictors of Running Away from Out-of-Home Care”, Children and Youth Services Review, Vol. 31. Desmond, Scott A., B. Soper, E. Sarah, and R. Kraus (2011). “Religiosity, Peers and Delinquency: Does Religiosity Reduse the Effect of Peers on Delinquency”, Sociological Spectrum, Vol. 31. Edlund, M., K. Harris, H. Koenig, X. Han, G. Sullivan, R. Mattox, and L. Tang (2010). “Religiosity and Decreased Risk of Substance Use Disorders: is the Effect Mediated by Social Support or Mental Health Status”, Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, Vol. 45. Elifson, K., D. Petersen, and C. Hadaway (1983). “Religiosity and Delinquency”, Criminology, Vol. 19. Figuera-McDonough, J. (1987). “Discrimination or Sex Difference? Criteria for Evaluating The Juvenile Justice System’s Handling of Minor Offences”, Crime and Delinquency, Vol. 33. Grasmick, H., K. Kinsey, and J. Ochran (1991). “Denomination, Religiosity, and Compliance with the Law: A Study of Adults”, Journal for the Scientific Study of Religion, Vol. 30. Heaton, T. (1986). “How Does Religious Influence Fertility? The Case of Mormons”, Journal for the Scientific Study of Religion, Vol. 25. Heimer, K. (1995). “Gender, Race and The Pathways to Delinquency: an Interactionist Analysis”, in J. Hagan and R. D. Peterson, Crime and Inequality, Stanford University Press, Chapter 7. Hirschi, Travis (1969). Causes of Delinquency, The Regents of the University of California, Reprinted by Permission of the University of California Press. Jang, S. and R. Johnson (2001). “Neighborhood Disorder, Individual Religiosity and Adolescent Use of Illicit Drugs: A Test of Multilevel Hypotheses”, Criminology, Vol. 39. Jeynes, W. H. (2003). “The Effects of Religious Commitment on The Attitudes and Behavior of Teens Regarding Premarital Childbirth”, Journal Of Health and Social Policy, Vol. 17. Kim, Jeongah (2003). Astructural Equation Model Analysis of The Effect of Religion on Adolescent Delinquenc Within an Elaborated Theoretical Model: The Relationship after Considering, Presented in Partial Fulfillment of the Requirement for the Degree Doctor of Philosophy in the Graduate School of the Ohio State University. Kobayashi, E. and M. Fukushima (2012). “Gender, Social Bond, and Academic Cheating in Japan”, Sociological Inquiry, Vol. 82. Korn, L., and G. Zukerman (2011). “Affective and Behavioral Changes Following Exposure to Traumatic Events: The Moderating Effect of Religiosity on Avoidance Behavior Among Students Studying Under a High Level of Terror Event Exposure”, Journal of Religion and Health, Vol. 50. Kurtz, David P., Elizabeth W. Lindsey, S. Jarvis, and L. Nackerud (2000). “How Runaway and Homeless Youth Navigate Troubled Waters: The Role of Formal and Informal Helpers”, Child and Adolescent Social Work Journal, Vol. 17. Lan Khong, L. (2009). “Runaway Youths in Singapore: Exploring Demographics, Motivations, and Environments”, Children and Youth Services Review, Vol. 31: 125-139. Laskorunsky, J. (2009). “Runaway Prevention Literature Review, Prepared for U.S. Department of Justice Office and Delinquency Prevention”, Development Services Group, Office 810. Meltzer, H., T. Ford, P. Bebbington, And P. Vostanis (2012). “Children Who Run Away from Home: Risks for Suicidal Behavior and Substance Misuse”, Journal of Adolescent Health, Vol. 51. Mencken, C., Christopher D. Bader, and J. Kim (2009). “Round Trip to Hell in A Flying Saucer: The Relationship Between Conventional Christian and Paranormal Beliefs in the United States”, Sociology Of Religion, Vol. 70. Michael, A. C. (2003). “Religion and Social Control: An Application of a Modified Social Bond on Violence”, Criminal Justice Review, Vol. 28. Ozbay, O. and Y. Z. Ozcan (2006). “A Test Of Hirschi’s Social Bonding: Theory Juvenile Delinquency in the High Schools of Ankara”, Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology, Vol. 50. Pearce, M. J., M. J. Stephanie, E. S. Mary, and R. Vladislav (2003). “The Protective Effects of Religiousness and Parent Involvement on the Development of Conduct Problems Among Youth Exposed to Violence”, Child Development, Vol. 74. Peled, E. and A. Cohavi (2009). “The Meaning of Running Away for Girls”, Child Abuse & Neglect, Vol. 33. Plass, Peggy S. and G. T. Hotaling (1995). “The Intergenerational Transmission of Running Away: Childhood Experiences of The Parents of Runaways”, Journal of Youth and Adolescence, Vol. 24. Raval, Vaishali V., Pratiksha H. Raval, and P. Raj Stacey (2010). “Damned if They Flee, Doomed if They Don’t: Narratives of  Runaway Adolescent Females from Rural India”, Journal of Family Violence, Vol. 25. Siegel, Larry J. (2010). Criminology (Theories, Patterns, and Typologies), Tenth Edition, USA: Wadsworth. Sigfusdottir, D., L. Kristjansson, and R. Agnew (2012). “A Comparative Analysis of General Strain Theory”, Journal of Criminal Justice, Vol. 40. Smith, D. and P. Raymond (1987). “The Gender Gap in Theories of Deviance: Issues and Evidence”, Journal of Research on Crime and Delinquency, Vol. 24. Stackman, R. (2011). Testing General Strain Theory on Female Inmates: A Comparison of Two Measures of Negative Emotion, Proquest Dissertations and Theses, Howard University, Supervisor: Charles B. Adams, Department of Sociology and Anthropology. Steinhart, D. J. (1996). “Status Offenses”, The Future of Children The Juvenile court, Vol. 6. Tannen, D. )1992(. You Just Don’t Understand: Women and Men in Conversation, London, Publication: Virago Press. Thornton, A. and D. Camburn (1989). “Religious Participation and Adolescent Sexual Behavior and Attitudes”, Journal of Marriage and the Family, Vol. 51. Thrane, L. and X. Chen (2009). “Impact of Running Away on Girls Sexual Onset”, Journal of Adolescent Health, Vol. 46. Tiwari, A., N. Gulati, G. R. Sethi, M. Mehra (2002). “Department of Community Medicine, Maulana Azad Medical College”, Indian Journal of Pediatrics, Vol. 69. Tucker, J. S., E. M. Orlando, P. L. Ellickson, and D. J. Klein (2011). “Running Away from Home: A longitudinal Study of Adolescent Risk Factors and Young Adult Outcomes”, Journal of Youth Adolescence, Vol. 40. Tyler, K. A. and E. Bersani (2008). “A Longitudinal Study of Early Adolescent Precursors to Running Away”, Journal of Early Adolescence, Vol. 28. Tyler, K. A., K. J. Hageven, and L. A. Melander (2011). “Risk Factors for Runnin Away Among a General Population Sample of Males and Famales”, Youth & Society, Vol. 43. Ulmer, T. and S. A. Desmond (2012). “Religious Involvement and Dynamics of Marijuana Use: Initiation, Persistence, and Desistence”, Deviant Behavior, Vol. 33. Van Rossum, Jacques H. A. (1996). “Why Children Play: American Versus Dutch Boys and Girls, in Masculinity and Femininity: The Taboo Dimension of National Cultures”, International Play Journal, Vol. 4. Waller, W. and R. Sanchez (2011). “The Association Between Same-Sex Romantic Attractions and Relationships and Running Away Among a Nationally Representative Sample of Adolescents”, Child Adolescent Social Work Journal, Vol. 28. Wang, H., C. Wen, C. Lew-Ting, C. Chuan, and w. Chen (2010). “Running Away Experience and Psychoactive Substance Use Among Adolescents in Tawian: Multi-City Street Outreach Survey”, BMC (BioMed Central) Public Health, Vol. 10. Wills, T., M. Alison, and M. S. James (2003). “Buffering Effect of Religiosity for Adolescent Substance Abuse”, Psychology of Addictive Behaviors, Vol. 17. Witten, W. (2006). Religion and Delinquency in the Context of Race and place, of for the Degree of Master of Arts, Graduate School of The University of Maryland, College Park. Yoder, K. A., D. R. Hoyt, and L. B. Whitbeck (1998). “Suicidal Behavior Among Homeless and Runaway Adolescents”, Jurnal of Youth and Adolescence, Vol. 27
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان مدیری فاطمه مؤسسۀ مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور 21 03 2014 5 9 115 139 23 06 2013 02 12 2013 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1165.html

هدف این مقاله بررسی عوامل مؤثر در سرمایۀ اجتماعی ایرانیان و بیان تفاوت‌های جنسیتی در این حوزه است. به این منظور، طرح ملی پیمایشی با ابزار پرسش‌نامه اجرا شده و نتایج تحقیق نشان می‌دهد: 1. در میان ابعاد مختلف سرمایۀ اجتماعی، اعتماد بین فردی پایین‌تر از سایر ابعاد قرار دارد، 2. سرمایۀ اجتماعی ایرانیان بیشتر تحت ‌تأثیر مجموعه‌ای از متغیرهای جنسیت‌ و ساختارهای اجتماعی و ارزش‌های فرهنگی است و این یافته تحقیقات پاتنام و نوریس را تأیید می‌کند، 3. اعتماد بین فردی در زنان مختصری پایین‌تر از مردان و هنجارهای معاملۀ متقابل و اعتماد نهادی در ایشان بیش از مردان است‌. زنان در مشارکت اجتماعی بیشتر خواهان گذران اوقات خود با خانواده و اقوام هستند و مردان بودن با دوستان و همکاران یا گذران اوقات خود در انجمن‌‌‌ها و نهادها را بیشتر خواهان‌اند.

 سرمایۀ اجتماعی‌ اعتماد بین فردی‌ تفاوت‌های جنسیتی‌ اعتماد نهادی‌ ارزش‌های ایرانیان آزادارمکی، تقی و افسانه کمالی (1381). «اعتماد، اجتماع و جنسیت بررسی تطبیقی اعتماد متقابل در بین دو جنس»، مجلۀ جامعه‌شناسی ایران، دورۀ پنجم، ش 2. آزادارمکی، تقی و احمد غیاثوند (1383). جامعه‌شناسی تغییرات فرهنگی در ایران، تهران: نشر آن. اینگلهارت، رونالد (1373). تحول فرهنگی در جامعة پیشرفتة صنعتی، ترجمۀ مریم وتر، تهران: کویر. اینگلهارت، رونالد و پیپا نوریس (1387). مقدس و عرفی: دین و سیاست در جهان، ترجمۀ مریم وتر، تهران: کویر. باستانی، سوسن، افسانه کمالی، و مریم صالحی هیکویی (1387). «سرمایۀ اجتماعی شبکه و اعتماد متقابل بین شخصی»، مجلۀ دانشکدة ادبیات و علوم انسانی، س 16، ش 61. باستانی، سوسن و مریم صالحی هیکویی (1386). «سرمایۀ اجتماعی شبکه و جنسیت:بررسی ویژگی‌های ساختی، تعاملی و کارکردی شبکۀ اجتماعی زنان و مردان در تهران»، نامة علوم اجتماعی، ش ٣٠. حبیب‌پور، کرم و رضا صفری (1388). راهنمای جامع کاربرد Spss در تحقیقات پیمایشی (تحلیل داده‌های کمی)، تهران: متفکران. خلیلی، احسان (1387). «بررسی تأثیر دین‌داری در سرمایۀ اجتماعی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز. زاهدی، محمدجواد، امیر ملکی، و امیرارسلان حیدری (1387). «فقر و سرمایۀ اجتماعی»، فصل‌نامۀ علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی، س 7، ش 28. عبداللهی، محمد و میرطاهر موسوی (1386). «سرمایۀ اجتماعی در ایران؛ وضعیت موجود، دورنمای آینده و امکان‌شناسی گذار»، فصل‌نامۀ علمی ـ پژوهشی رفاه اجتماعی، س 6، ش 25. ناطق‌پور، محمدجواد و سیداحمد فیروزآبادی (1384). «سرمایۀ اجتماعی و عوامل مؤثر در شکل‌گیری آن در شهر تهران»، جامعه‌شناسی ایران، دورۀ ششم، ش 4. Norris, Pippa and Ronald Inglehart (2003). Gendering Social Capital: Bowling in Women’s Leagues, Gender Equality and Cultural Change Worldwide, Cambridge: University Press. Schaik, Ton Van (2002). “Social Capital in the European Values Study Surveys Country paper”, in OECD-ONS International Conference on Social Capital Measurement, London, 25-27 September. Timberlake, Sharon (2005). “Social Capital and Gender in Work Place”, Journal of Management Development, Vol. 24, No. 1
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی اثربخشی طرح‌واره‌‌درمانی تمثیلی در زنان دچار نشانگان افسرده‌خویی پس از طلاق (طرح تجربی تک موردی) اثربخشی طرح‌واره‌‌درمانی تمثیلی در زنان نظری علی‌محمد دانشگاه خوارزمی احمدیان علیرضا دانشگاه خوارزمی 21 03 2014 5 9 141 159 31 01 2013 12 01 2014 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1167.html

یکی از روش‌های اثربخش کنترل اختلالات مزمن خُلقی طرح‌واره‌درمانی است، ولی به نظر جفری یانگ این درمان مفاهیم پیچیده‌ای برای مراجعان دارد که با کاربست ابزارهای زبانی تسهیل‌گر، مانند تمثیل، برای تجسم مناسب‌تر از مفاهیم گزاره‌ای ـ انتزاعی می‌توان این درمان را مفهوم‌پذیر کرد. درمان ترکیبی حاضر از الحاق این دو روش کارامد با یک‌دیگر برای اثربخش‌ترکردن دستاوردهای این اختلال مزمن اجرا‌ شد. پژوهش حاضر با هدف مطالعۀ میزان اثربخشی طرح‌واره‌درمانیِ مبتنی‌بر تمثیل در زنان مطلقۀ مبتلا به اختلال افسرده‌خویی انجام‌ شد. در این پژوهش از روش طرح تجربی پیش ـ پس آزمون و پی‌گیری درمان استفاده شد و شش نفر از زنان مطلقه مبتلا به افسرده‌خویی به روش نمونه‌گیری هدفمند تحت درمان قرار گرفتند. نتایج نشان‌ داد که طرح‌واره ‌درمانیِ تمثیلی موجب کاهش معنادار علائم مزمن افسردگی و نیز طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در بیماران شد و همچنین این نتایج در یک نوبت پی‌گیری دوماهه دوام داشت. طرح‌واره‌‌درمانیِ تمثیلی در تعدیل طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه کاهش علائم مزمن افسردگی و کنترل میزان عود در بیماران افسرده‌خو در طی زمان مؤثر بوده است

 طرح‌واره‌‌درمانی تمثیل افسرده‌خویی بیوه احمدیان، علیرضا (1391). «اثربخشی طرح‌واره‌درمانی مبتنی بر الحاق شیوۀ آموزشی تمثیلی/ استعاره‌ای در بیماران دچار افسرده‌خویی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، روان‌شناسی بالینی، دانشگاه خوارزمی. احمدیان، علیرضا، سیدمهدی حسینی‌فرد، و جهانگیر کاشفی (1392)، افسردگی مزمن (سنجش، تشخیص، درمان)، تهران: آثار معاصر. احمدیان، علیرضا، علی نظری، و ‌محمد حاتمی (1391). «اثربخشی طرح‌واره‌‌درمانی تمثیلی بر افسرده‌خویی جانبازان دچار استرس پس از سانحۀ جنگی مزمن»، فصل‌نامۀ روان‌شناسی نظامی، س 3، ش 11. بختیاری، مریم (1379). «بررسی اختلالات روانی در مبتلایان به اختلال بدشکلی بدن»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی ایران (انستیتو روان‌پزشکی تهران). بهاری، فرشاد، لیلی میرویسی (1377). «گونه‌شناسی طلاق و سیر آن»، نشریۀ داخلی پیام مشاوره، ش 4. فرح‌بخش، ک.، ع. شفیع‌آبادی، ا. احمدی، و ع. دلاور (1383). «مقایسۀ میزان اثربخشی مشاورۀ زناشویی به شیوۀ شناختی الیس، واقعیت درمانی گلاسر و اختلاطی از هر دو در کاهش تعارض‌های زناشویی»، تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره. حسینی‌فرد، سیدمهدی (1390). «اثربخشی طرح‌واره‌درمانی در زنان مبتلا به اختلال افسرده‌خویی»، پایان‌نامۀ دکتری بالینی، دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی. کیان‌نیا، محمدعلی (1375). زن امروز، مرد دیروز، تحلیلی بر اختلافات زناشویی، تهران: روشن‌فکران و مطالعات زنان. منتظرالمهدی، محمدسعید و علیرضا احمدیان (1391). «اثربخشی طرح‌واره‌درمانی تمثیلی در کنترل علائم افسردگی مزمن پس از ترک مت‌آمفتامین»، فصل‌نامۀ سلامت روانی ـ اجتماعی، دورۀ 2، ش 10. یوسفی، ناصر، عذرا اعتمادی، سیداحمد احمدی، مریم‌السادات فاتحی‌زاده، و فاطمه بهرامی (1389). «مقایسۀ طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه در همسران مطلقه و عادی به ‌عنوان پیش‌بینی‌کنندۀ طلاق»، فصل‌نامۀ روان‌پزشکی و روان‌شناسی بالینی ایران، فصل‌نامۀ اندیشه و رفتار، س 16، ش 1. Ahmadian, Alireza, Neda Smaeeli Far, Mohammad Hatami, Hamid Reza Hasan Abadi, Natalia Co-cariva (2013). ‘Effectiveness of Schema Therapy Based on Integrative Meta-Phorical-Allegorical Narrative Training in the Treatment of Dysthymic Disor-Der’, International Journal of Psychology and Behavioral Research. Barker, L. M. (2001). Learning and Behavior: Biological, Psychological, and Sociocultural Perspectives (3rd edn.), Upper Saddle River, N. J: Prentice Hall. Barlow, D. H. (2001). Clinical Handbook of Psychological Disorders. New York. Guilford press. Berg, I. K. and Y. Dolan (2001). Tales of Solutions: A Collection of Hope-inspiring Stories. New York: Norton. Blenkiron P. (2010). Stories and Analogies in Cognitive Behavioutal Therapy, Wiley Blackwell. Burns, G. W.(2007). Healing with stories: Your Casebook Collection for Using Therapeutic Metaphors (pp. 12–300). Hoboken, NJ: Wiley. Dobson, K.S. and P. Mohammadkhani, (2007). ‘Psychometric Characteristics of Beck Depression Inventory-II in Patients with Major Depressive Disorder’, Journal of Rehabilitation, 29, 82-89. Epp, A. and K. S. Dobson (2010). The Evidence Base for Cognitive-Behavioral Therapy. In K. S.Dobson (Ed.), Handbook of Cognitive-Behavioral Therapies (3rd ed., 39–73). New York, NY: Guilford Press. Erickson, B. (2001). Storytelling, In B. Geary and J. Zeig (Eds.), The handbook of Ericksonian psychotherapy, Phoenix, AZ: The Milton H. Erickson Foundation Press. Fata, L., B. Birashk, M. K. Atef-vahid, K. Dobson (2005). ‘Semiotic Structures of Schemas: Anxiety Modes and Cognitive Processing of Anxiety Information; A Comparison between two Conceptual Frameworks’, Journal of Thought and Behavior, No. 11. Gaudiano, B. A., J. D. Herbert, S. C. Hayes (2012). Is it the Symptom or the Relation to it? Investigating Potential Mediators of Change in Acceptance and Commitment Therapy for Psychosis, Behavior Therapy. Heilemann, M. V., H. C. Pieters, P. Kehoe, Q. Yang, (2011). ‘Schema Therapy, Motivational Interviewing, and Collaborative-Mapping as Treatment for Depression Among Low Income’, second Generation Latinas, Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, No. 42. Kazdin, A. E. (2007). ‘Mediators and Mechanisms of Change in Psychotherapy Research’, Annual Review of Clinical Psychology, No. 3. Leahy, R. L. (2004). Contemporary Cognitive Therapy Theory, Research and Practice, New York: the Guilford Press. McCurry, S.M. and S.C. Hayes (1992).‘Clinical and Experimental Perspectives on Metaphorical Talk’, Clinical Psychology Review, No. 12. Thimm j. c. (2010). ‘Personality and Early Maladaptive Schemas; A five-factor Model Perspective’, Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, No. 41. Ventura, J., R. P. Liberman, M. F. Green (1998). ‘Training and Quality Assurance with the Structured Clinical Interview for DSM-IV (SCID-I/P)’, Journal of Psychiatric Research, No. 79. Werner, P. D. (2001). ‘Structured Clinical Interview for DSM-IV Axis1 Disorders: Clinician Version’. The fourteenth mental measurements yearbook, Lincoln, NE: Buros institute of Mental Measurement. Wishman, M. A. (2010). Adopting Cognitive Therapy for Depression, New York: Guilford Press. Young, J. E. (2007). ‘Early maladaptive schemas in chronic depression’, In Riso (Ed) Chronic Depression, New York: Guilford press. Young, J. E., J. S. Klasko, M. E. Weishaar (2003). Schema Therapy: A practitioner’s Guide, New York: Guilford press. Young, j. E., A.D. weinberger, A.T. Beck (2001). ‘Cognitive Therapy for Depression’, Clinical Handbook of Psychological Disorders, NewYork: Guilford press
پژوهشنامه زنان IHCS پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 IHCS 6 علمی-پژوهشی بررسی رابطة جامعه‌پذیری و مشارکت سیاسی زنان بررسی رابطة جامعه‌پذیری نظری مینا دانشگاه اصفهان علی حسینی علی دانشگاه اصفهان امام‌جمعه‌‌زاده سید‌جواد دانشگاه اصفهان پوررنجبر مهدیه دانشگاه اصفهان 21 03 2014 5 9 161 185 01 06 2013 16 12 2013 Copyright © 2014, IHCS. 2014 https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1168.html

در این نوشتار کوشش می‌شود تا تأثیر جامعه‌پذیری بر مشارکت سیاسی زنان در سطوح بالای تصمیم‌گیری در ایران پس از انقلاب، با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی، بررسی شود. به این منظور، با بهره‌گیری از روش تحلیل ثانویه و با مراجعه به داده‌‌ها و آمارهای موجود در وزارت‌خانه‌ها و مجلس شورای اسلامی، در گام نخست به بررسی میزان مشارکت سیاسی زنان در ساختار قوۀ مقننه و مجریه و قضائیه پرداخته شده و سپس نسبت بین مشارکت سیاسی زنان و جامعه‌پذیری بررسی شده است. به‌نظر می‌رسد که مشارکت سیاسی زنان در ساختار قدرت در جمهوری اسلامی ایران اندک است. در پاسخ به این سؤال، که چرا زنان در ساختار قدرت جمهوری اسلامی حضور اندکی دارند، نتایج پژوهش نشان می‌دهدکه زنان، بر اثر جامعه‌پذیری متفاوت و کلیشه‌های جنسیتی که در فرایند جامعه‌پذیری از طریق نهادهایی مثل خانواده، رسانه‌ها، مدارس، نهاد‌های آموزشی به آن‌ها القا می‌شود، سیاست را حیطه‌ای مردانه تلقی می‌کنند و تمایلی به مشارکت سیاسی، مخصوصاً حضور در عرصۀ قدرت، ندارند. به این ترتیب، تمایل‌نداشتن زنان به حضور در عرصۀ قدرت، بیش از آن‌که ناشی از ساختار‌های حاکم بر جامعه باشد، نشئت‌گرفته از جامعه‌پذیری متفاوت دختران و زنان ارزیابی می‌‌شود. اما شرط اول، برای افزایش مشارکت و حضور زنان در عرصۀ قدرت، زدودن و جلوگیری از بازتولید کلیشه‌ها و هویت‌های جنسیتی برخاسته از فرهنگ جامعه در فرایند جامعه‌پذیری است.

 مشارکت مشارکت سیاسی جامعه‌پذیری کلیشه‌های جنسیتی خانواده رسانه‌های ارتباط جمعی نهادهای آموزشی احمدی، علی (1382). مجمع تشخیص مصلحت نظام، بررسی سیاسی ـ حقوقی جایگاه ساختار و کارگزار، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی. ادارۀ تبلیغات و انتشارات (1378). معرفی نمایندگان مجلس شورای اسلامی، از آغاز انقلاب شکوهمند اسلامی ایران تا پایان دورۀ پنجم قانون‌گذاری، تهران. ازغندی، علیرضا (1389). درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی ایران، تهران: قومس. اعزازی، شهلا (1373). خانواده و تلویزیون، تهران: مرندریز. اعزازی، شهلا (1376). جامعه‌شناسی خانواده؛ با تأکید بر نقش ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، تهران: روشنگران و مطالعات زنان. اعزازی، شهلا (1390). دگرگونی در نقش زنان، مجموعه مقالات، تهران: اعلم. اعزازی، شهلا و نسرین جزنی (1380). نگرشی بر تحلیل جنسیتی در ایران، تهران: مرکز و انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. امین، محمد (1372). مجموعه قوانین اساسی ـ مدنی، تهران: چاپ خورشید. بشیریه، حسین (1377). جامعه‌شناسی سیاسی، تهران: نشر نی. تاج‌زاده، سیدمصطفی (1381). در دفاع از انتخابات آزاد و عادلانه، تهران: فرهنگ و اندیشه. «جدول نام و سمت برخی زنان عضو هیئت دولت‌های پنجم تا دهم» (1389). رجانیوز، کد خبر 73847: جوادی آملی، عبدالله (1371). زن در آینۀ جلال و جمال، تهران: مرکز نشر فرهنگی رجا. چابکی، ام‌البنین (1382). «آموزش و جنسیت در ایران»، فصل‌نامۀ مطالعات زنان، س 1، ش 2. حجازی، الهه (1385). «اصلاح سیمای زن در کتاب‌های درسی ابتدایی: راهی به‌سوی دست‌یابی به‌ فرصت‌های برابر»، فصل‌نامۀ تعلیم و تربیت، ش 3. حسنی، حسن (1369). مقامات عالی قوۀ مجریه در قانون اساسی ایران و فرانسه و مطالعۀ تطبیقی آن، تهران: دانشگاه تهران. خاکسار، علی (1380). مجموعه مقالات کارگاه آموزشی توسعۀ مشارکت زنان، تهران: دانشگاه علامه. دژم، عذرا (1384). اولین زنان، تهران: علم. راش، مایکل (1377). جامعه و سیاست، مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی سیاسی، ترجمۀ منوچهر صبوری، تهران: سمت. راوراد، اعظم (1380). «تغییرات نقش زن در جامعه و تلویزیون»، پژوهش زنان، دورۀ اول، ش 1. رهبر، عباس‌علی (1380). تأثیر عوامل ملی و مذهبی در افزایش مشارکت سیاسی جوانان دانشجو، تهران: مرکز تحقیقات و مطالعات و سنجش برنامه‌ای صدا و سیما. روابط عمومی مجلس شورای اسلامی (1360). نگرشی به اولین دورۀ مجلس شورای اسلامی، تهران. سفیری، خدیجه و سارا ایمانیان (1388). جامعه‌شناسی جنسیت، تهران: جامعه‌شناسان. سیف الهی، سیف‌الله و مریم ابراهیمی (1386). «نقش و منزلت زن در کتاب‌های درسی فارسی مدارس، آموزش و پرورش»، فصل‌نامۀ علوم اجتماعی، س 2، ش 1. شادی‌طلب، ژاله (1381). توسعه و چالش‌های زن ایرانی، تهران: قطره. شریف، لیلا (یک‌شنبه 17 اردیبهشت 1391). «جدول تعداد نمایندگان زن در ۹ دورۀ مجلس؛ سهم زنان در خانۀ ملت»، همشهری آنلاین، کد مطلب 169329http://hamshahrionline.ir/details/16932 شعبانی، قاسم (1374). حقوق اسلامی و ساختار جمهوری اسلامی ایران، تهران: اطلاعات. ظهروند، راضیه، فائزه منشی، فریده ماشینی (1389). «نقش ترکیب جنسیتی دانش‌آموزان در شاخه‌های نظری و مهارتی بر نرخ ورود دختران و پسران به دانشگاه‌ها»، زن در توسعه و سیاست، دورۀ 8، ش 2. عمید زنجانی، عباسعلی (1367). فقه سیاسی، تهران: امیرکبیر. فوران، جان (1378). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران: از سال ۱۵۰۰ میلادی مطابق با ۸۷۹ شمسی تا انقلاب، ترجمۀ احمد تدین، تهران: رسا. قائمی‌فر، حسن و مجتبی حمایت‌خواه جهرمی (1388). «بررسی تأثیر خانواده بر شکل‌گیری هویت جنسیتی دختران دانشجوی پیام نور در جهرم»، پژوهش جوانان فرهنگ و جامعه، ش 3. قدسیه، نازیلا (1391). «تحلیل محتوای کتاب‌های درسی مقاطع دبستان و راهنمایی ایران و افغانستان با تأکید بر متغیرهای جنسیتی»، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، رشتۀ علوم سیاسی، دانشکدۀ علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان. کارنامۀ مجلس شورای اسلامی از دورۀ دوم ـ سال اول (1364). تهران، روابط عمومی مجلس شورای اسلامی. لاهیجی، شهلا (1372). سیمای زن در آثار بهرام بیضایی؛ فیلم‌ساز و فیلم‌نامه‌نویس، تهران: روشنگران. مدنی، جلال‌الدین (1366). نظریات شورا دربارة مصوبات مجلس شورای اسلامی و قانون اساسی، تهران: سروش. مدنی، جلال‌الدین (1369). حقوق اساسی در جمهوری اسلامی، تهران: صدا و سیما. مصفا، نسرین (1375). مشارکت سیاسی زنان در ایران، تهران: وزارت امور خارجه. مطهری، مرتضی (1364). پیرامون انقلاب اسلامی، قم: انتشارات وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم. منادی‌فر، مرتضی و فاطمه فرشی صبح‌خیز (1389). «بررسی نقش هویت مادران در شکل‌گیری هویت جنسیتی دختران نوجوان شهر تهران»، پژوهش‌نامۀ علوم اجتماعی، س 4، ش 4. میشل، اندره (1376). پیکار با تبعیض جنسیتی پاکسازی کتاب، خانه، مدرسه و جامعه از کلیشه‌ها، ترجمۀ محمد‌جعفر پوینده، تهران: نگاه. ناجی راد، محمدعلی (1382). موانع مشارکت سیاسی زنان در فعالیت‌های سیاسی ـ اقتصادی پس از انقلاب، تهران: کویر. یزدخواستی، بهجت (1372). زنان و تغییرات اجتماعی، تهران: مانی. یعقوبی، عبدالهاشم (1378). مجموعه قوانین و مقررات سیاسی، قانون مطبوعات، قانون احزاب، قانون انتخابات و آیین‌نامۀ داخلی مجلس خبرگان رهبری، تهران: سکه. Kaase, max and Alan march (1979). ‘ political action. A theory cal perspective’, In Political Action, Participation In Five Western Democracies, London: Sage. Mcclosky, E. (1985). International Encyclopedia of the Social Sciencos, New York: the Macmillan company. Milbrath, Lester W. and MadanLalGoel (1977). Political Participation How and Why People Get Involved in Politics, Chicago: Rand McNally. Norris, Pippa (2001). Count Every Voice: Democratic Participation World wide , Manuscript available. Parry, Geraint, George Moyser, Neil Day (1992). Political  Participation and Democracy in Britain, Cambridge: Cambridge University Press