پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 A Social Semiotics of Image of Women in Official Iranian Newspapers (2021-2024) نشانه‌شناسی اجتماعی تصویر زنان در روزنامه‌های رسمی ایران (1400 تا 1403) 1 31 11152 10.30465/ws.2026.51765.4383 FA بهار آتش کار دانشجوی دکتری علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-7083-4903 احسان آقابابایی دانشیار گروه علوم اجتماعی ، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0002-9585-2016 افسانه کامران استادیار گروه چندرسانه ای، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0002-4907-2991 Journal Article 2025 04 25 As women's participation in the public sphere grows and their roles expand, so does their representation in the gazettes, which follows various patterns. Recently publicized images of women highlight various aspects of their lives, including professional roles, different clothing, and the use of their bodies to convey messages, as well as a greater focus on power relations between them and dominant societal structures. However, stereotypical and traditional patterns in representing women still exist, which demonstrates the resistance of mass media against cultural structures or being affected by them. This paper analyzes published images in gazettes from 2021 to 2024 (1400-1403 AH) using a qualitative method and Kress and Van Leeuwen's social semiotics approach. The study aims to evaluate and analyze the representational, interactive, and combined meaning of women's images in the gazettes published during this period as cultural scripts that reflect the ideological structures. The findings reveal that, while women's social and public roles have improved in such images, Iranian gazettes use women's clothing and social roles as semiotic resources to emphasize roles such as national-religious identity, childbirth, and maternal duty. On the other hand, they challenge or criticize employment restrictions and gender inequalities in society. با افزایش حضور زنان در حوزه عمومی و گسترش نقش‌های اجتماعی آنان، بازنمایی آن‌ها در روزنامه‌ها نیز متکثر شده و از الگوهای متنوعی پیروی می‌کند. تصاویر جدید منتشر شده از زنان، به ابعاد مختلفی از هویت آن‌ها از جمله نقش‌های حرفه‌ای، پوشش‌های متنوع و استفاده از بدن به‌عنوان ابزار انتقال پیام می‌پردازد و همچنین توجه بیشتری به روابط قدرت میان آن‌ها و ساختارهای اجتماعی حاکم دارد. بااین‌حال، همچنان الگوهای کلیشه‌ای و سنتی در بازنمایی زنان به چشم می‌خورد که نشان‌دهنده مقاومت یا تأثیرپذیری رسانه‌ها از ساختارهای فرهنگی و اجتماعی موجود است. این مقاله، با رویکردی کیفی و روش نشانه‌شناسی اجتماعی کرس و ونلیون، به تحلیل تصاویر چاپ شده در دورة 1400 تا 1403 شمسی می‌پردازد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل تصاویر زنان در روزنامه‌های این دوره به‌عنوان متنی فرهنگی و بازتاب‌دهنده ساختارهای ایدئولوژیک است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هرچند نقش اجتماعی و عمومی زنان در این تصاویر ارتقا یافته، اما روزنامه‌های رسمی ایران، از پوشش و نقش‌های اجتماعی زنان به‌عنوان منابع نشانه‌ای بهره می‌گیرند تا اهدافی چون تقویت هویت ملی - دینی، زایش و مادرانگی زنان را برجسته سازند و درعین‌حال محدودیت‌های اشتغال و شکاف جنسیتی در جامعه را به چالش بکشند یا مورد انتقاد قرار دهند.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_11152_c8bcfd3fedd67f9abb731ef4aca58448.pdf

پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 Thematic Analysis of Women’s Writing Novels of the 1990s Based on Braun and Clarke’s ApproachCase Studies: As If You Had Said Lily, Forty Years Old, and The Wandering Island تحلیل تماتیک رمان‌های زن‌نوشت دهۀ ۱۳۷۰ بر اساس رویکرد براون و کلارک مطالعۀ موردی: انگار گفته بودی لیلی، چهل‌سالگی و جزیرۀ سرگردانی 33 64 10856 10.30465/ws.2026.52814.4479 FA زهرا حیاتی دانشیار پژوهشکده زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهننگی. تهران، ایران 0000-0001-7690-3394 ناهید مهرافروز دانش‌اموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی، پژوهشکده زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2025 09 06 The 1990s mark a pivotal moment in contemporary Iranian literature, particularly in the development of women’s writing, as female novelists increasingly addressed issues of identity, emotion, and socio-cultural constraints. While existing scholarship has examined individual works, it has rarely adopted a systematic comparative approach. This study fills that gap by applying Braun and Clarke’s thematic analysis to three influential women-authored novels of the 1990s—As If You Had Said Leili, Forty Years Old, and The Wandering Island—to identify and compare recurring themes. The findings reveal that despite stylistic differences, these novels collectively articulate a shared thematic framework reflecting women’s lived experiences in post-revolutionary Iran. دهه هفتاد شمسی دوره‌ای است که نویسندگان در ایران با حضوری گسترده‌تر و با رویکردی انتقادی‌تر به بازنمایی تجربه زیستۀ زنان پرداختند. مسئلۀ پژوهش، تحلیل نظام‌مند الگوهای معنایی مشترک میان رمان‌های زن‌نوشت این دوره است. هدف این تحقیق، شناسایی و مقایسۀ تم‌های مشترک و متمایز در سه رمان شاخص زن‌نوشت دهۀ هفتاد- انگار گفته بودی لیلی، نوشتۀ سپیده شاملو، چهل‌سالگی، نوشتۀ ناهید طباطبایی و جزیرۀ سرگردانی، نوشتۀ سیمین دانشور- است. این رمان‌ها در فضایی مشترک شکل گرفته‌ و هر سه به مسائلی چون هویت زنانه، عشق، سرگردانی، سنت و مدرنیته پرداخته‌اند. پژوهشِ پیشِ‌رو با بهره‌گیری از روش تحلیل تماتیک براون و کلارک۲۰۰۶ و با تمرکز بر جملات کلیدی و اظهارنظرهای صریح شخصیت‌ها یا راوی، به کشف مضامین مشترک و متفاوت سه رمان می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد مضامینی چون «بحران هویت»، «قدرت و جنسیت»، «عشق و معنای زندگی»، «سرنوشت‌باوری و اعتراض به جبر»، و «تعارض سنت و مدرنیته» در هر سه اثر حضوری پررنگ دارند. در عین حال، هر رمان با توجه به زبان و سبک نویسنده، زاویۀ خاصی از تجربۀ زن ایرانی را در دهۀ هفتاد بازتاب می‌دهد. نتیجه پژوهش نشان می‌دهد رمان زن‌نوشت دهۀ هفتاد تحت تأثیر گفتمان‌های مردسالار، تجربۀ فردیت مدرن و اضطراب‌های تاریخی پس از انقلاب و جنگ شکل گرفته است

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_10856_eab1bceaa6c5823d7ed86cfc7a8bd824.pdf

پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 Sociological Analysis of the Contexts of Gender Gap in Economic Participation (Employed Women in Government Offices of Tehran) تحلیل جامعه شناختی بسترهای شکاف جنسیتی در مشارکت اقتصادی ( زنان شاغل ادارات دولتی تهران) 65 99 11151 10.30465/ws.2026.53269.4521 FA پروانه دانش دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران 0000-0002-7386-6572 فاطمه جعفری ندوشن دانشجوی دکتری، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی،دانشگاه پیام نور، تهران. ایران 0009-0009-6942-2520 اعظم خطیبی دانشیار گروه علوم اجتماعی ، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران 0000-0002-2544-4463 حسین نازک تبار دانشیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران ، ایران Journal Article 2025 11 05 Gender inequality remains one of the most persistent forms of social stratification embedded in economic, cultural, and institutional structures. According to the World Economic Forum, Iran continues to rank among the lowest countries in the Global Gender Gap Report 2025, particularly in the domain of economic participation. This study was designed using a qualitative approach based on a grounded theory strategy (Strauss & Corbin, 1998). The study population included female employees with more than five years of work experience, selected through purposive sampling. Data were collected through semi-structured in-depth interviews with 25 participants and analyzed in three stages: open, axial, and selective coding. Causal factors identified included inequality in wages and promotion, behavioral characteristics and low self-confidence, discrimination in access to resources, and discriminatory administrative structures. Contextual factors, such as macro-level government policies, cultural stereotypes, neglect of potential, and job insecurity, also played a role in intensifying this gap. Findings indicated that the core phenomenon is the “reproduction of gender gap in administrative structure and culture”. The study concludes that gender inequality in economic participation is a structural, institutional, and cultural phenomenon. نابرابری جنسیتی یکی از پایدارترین اشکال نابرابری اجتماعی است که در ساختارهای کلان جامعه ریشه دارد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده توسط مجمع جهانی اقتصاد، ایران در سالهای متوالی در شاخص‌های مربوط به مشارکت اقتصادی زنان در رتبه‌ای پایین قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف ارائه تحلیلی جامعه‌شناختی از بسترهای ساختاری و فرهنگی شکل‌دهنده شکاف جنسیتی در میان زنان شاغل در سازمان‌های دولتی تهران انجام شده است.این مطالعه با رویکرد کیفی و مبتنی بر استراتژی داده‌بنیاد (اشتروس و کوربین، 1998) طراحی گردیده است. جامعه پژوهش، شامل زنان کارمند با بیش از پنج سال سابقه کاری است که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند.داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاری و عمیق با 25 نفر گردآوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل شد.عوامل علی شامل نابرابری در دستمزد و ارتقا، ویژگی‌های رفتاری و اعتماد به نفس پایین، تبعیض در دسترسی به منابع و ساختار اداری تبعیض‌آمیز شناسایی گردید.همچنین بسترهای زمینه‌ای چون سیاست‌های کلان دولتی، کلیشه‌های فرهنگی،بی توجهی به پتانسیل ها و احساس ناامنی شغلی در تشدید این شکاف نقش داشتند.یافته‌ها نشان داد که پدیده محوری،«بازتولید شکاف جنسیتی در ساختار و فرهنگ اداری »است. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که شکاف جنسیتی در مشارکت اقتصادی پدیده‌ای ساختاری، نهادی و فرهنگی است.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_11151_0f9447c0f2b0d49e7f24c4c2e6f3bda5.pdf

پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 A reflection on students' motivations and challenges in choosing and studying at a single-sex university: An analysis of the lived experiences of students at Kosar University, Bojnourd تأملی بر انگیزه‌ها و چالش‌های دانشجویان در انتخاب و تحصیل در دانشگاه تک جنسیتی: تحلیل تجربیات زیسته دانشجویان دانشگاه کوثر بجنورد 101 137 11153 10.30465/ws.2026.52935.4489 FA معصومه عیدی دانشجوی دکتری جامعه شناسی ، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران محمود شارع پور استاد گروه علوم اجتماعی ، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0000-0002-1969-9419 نادر رازقی استاد گروه علوم اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0000-0002-9479-3317 Journal Article 2025 09 24 The present study, using a qualitative approach and thematic analysis method, examines students' lived experiences of choosing and studying at Kosar single-sex university. Twelve undergraduate and graduate students in the faculties of humanities, basic sciences, and technical and engineering were selected as the study sample using purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using thematic analysis. Five main themes (students' individual motivations; the impact of family and social factors; students' interpretations of the single-sex space; institutional characteristics of the university; and the long-term impact of choosing a single-sex university) were identified as factors affecting university choice, which indicate that the choice is formed in a three-stage process: adaptation, challenge, doubt, and revision, which ultimately creates a complex sense of growth accompanied by regret in students. Therefore, studying at a single-sex university is a journey with dual emotions for students, who are always fluctuating between a sense of comfort in a friendly space and the limitations caused by a single-sex space. It is suggested that educational policymakers strengthen the balance between the sense of security and social readiness to enter mixed communities in such an space by improving mixed socialization facilities and programs. پژوهش حاضر، با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون به بررسی تجربیات زیسته دانشجویان از انتخاب و تحصیل در دانشگاه تک‌جنسیتی کوثر می‌پردازد. دوازده نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد، در دانشکده‌های علوم انسانی، علوم پایه و فنی و مهندسی با روش نمونه‌گیری هدفمند به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب شدند. اطلاعات از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته جمع آوری شد. پنج مضمون اصلی (انگیزه‌های فردی دانشجویان؛ تأثیر عوامل خانوادگی و اجتماعی؛ تفاسیر دانشجویان نسبت به محیط تک‌جنسیتی؛ ویژگی‌های نهادی دانشگاه؛ تأثیر بلند مدت انتخاب دانشگاه تک‌جنسیتی) به عنوان عوامل موثر بر انتخاب و تحصیل در دانشگاه شناسایی گردید که؛ حکایت از شکل‌گیری انتخاب در فرآیندی سه مرحله‌‌ای: سازگاری، چالش، تردید و بازنگری دارد که در نهایت حسی پیچیده از رشد همراه با پشیمانی را در دانشجویان ایجاد می‌کند. بنابراین تحصیل در دانشگاه تک‌جنسیتی برای دانشجویان سفری با احساسات دوگانه است که؛ در طی مسیر همواره بین احساس راحتی در یک محیط دوستانه و محدودیت‌های ناشی از یک فضای تک‌جنسیتی در نوسان هستند. به سیاست‌گذاران آموزشی پیشنهاد می‌شود؛ با بهبود امکانات و برنامه‌های جامعه‌پذیری مختلط، تعادل بین احساس امنیت و آمادگی اجتماعی برای ورود به جوامع مختلط را در چنین محیطی تقویت نمایند.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_11153_498f940d9b933c529b06aa96d18f7eda.pdf

پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 The Analysis of Conceptualization of Women’s Beauty in Advertisements in Virtual Space based on Cognitive Mechanism of Metaphor and Conceptual Blending تحلیل مفهوم‌سازی زیبایی زنان در شعارهای تبلیغاتیِ فضای مجازی بر مبنای سازوکارهای شناختیِ استعاره و ادغام مفهومی 139 180 10838 10.30465/ws.2026.53491.4538 FA مریم سادات فیاضی دانشیار زبان‌شناسی مرکز اسناد فرهنگی آسیا، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران 0000-0001-5483-9141 Journal Article 2025 11 18 In the discourse of beauty, metaphors and conceptual blending play a fundamental role in shaping human understanding of the body, beauty and identity. By employing these two cognitive mechanism, advertisements and discourses in virtual spaces elevate concepts related to the body, care and makeup beyond the biological level and reconstruct them within social, emotional and even affective frameworks. Although the analysis of metaphor and conceptual blending pave the way for identifying the hidden mechanism that reproduce embodies experience and cultural expectations, the cognitive processes underlying these two procedures differ. The present study investigates the role of metaphors and conceptual blending in constructing the social reality of beauty in virtual contexts to identifies the type of mappings and blending spaces used for metaphorical conceptualization of beauty and determines the most frequent source or the first input domains in blending spaces. The findings of this fundamental qualitative research exhibit considerable diversity in the mappings and blended spaces used for conceptualizing the experience of beauty and indicate that human, precious commodity, art and radiance are among the most used source domain in metaphorical conceptualization and conceptual blending. در گفتمان زیبایی، استعاره‌ها و ادغام مفهومی نقشی بنیادین در شکل‌دهی به درک آدمی از بدن، زیبایی و هویت ایفا می‌کنند. تبلیغات و گفتمان‌های فضای مجازی با بهره‌گیری از این دو سازوکار شناختی، مفاهیم مرتبط با بدن، مراقبت و آرایش را از سطح زیستی فراتر برده و در قالب مفاهیم اجتماعی، احساسی و حتی عاطفی بازنمایی می‌کنند. اگرچه تحلیل استعاره‌ها و ادغام‌های مفهومی زمینه‌‌سازِ شناسایی سازوکارهای پنهان بازتولید تجربة تنانگی و انتظارات فرهنگی می‌شود، اما سازوکار این دو با یکدیگر متفاوت است. پژوهش حاضر، به بررسی نقش استعاره‌ها و ادغام مفهومی در برساخت واقعیت‌ اجتماعی زیبایی در بستر فضای مجازی می‌پردازد تا از رهگذر آن ضمن شناسایی انواع نگاشت‌ها و فضاهای ادغام برای مفهوم‌سازیِ استعاریِ زیبایی، پربسامدترین حوزه‌های مبدأ یا درونداد نخست فضاهای ادغام را بازشناسد. یافته‌های پژوهش کیفی حاضر که در شمار مطالعات بنیادی قرار دارد از گستردگیِ تنوعِ نگاشت‌ها و فضاهای ادغامی برای مفهوم‌سازی تجربه زیبایی حکایت دارد و حوزه‌هایی همچون انسان، کالای ارزشمند، هنر و درخشش ازجمله حوزه‌های مبدأ پرکاربرد در فرایند مفهوم‌سازی استعاری و ادغام‌های مفهومی به شمار می‌آیند.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_10838_157792e4abb490f99dbd738483e0d2d4.pdf

پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات‌فرهنگی پژوهش‌نامه زنان 2383-0743 17 55 2026 03 21 Sacred Exchanges: An Ethnographic Analysis of the Healing Function of Food in Votive Spread Rituals تبادلات مقدس: تحلیل مردم‌ نگارانه کارکرد شفابخش غذا در آیین سفره‌ های نذری 181 223 10859 10.30465/ws.2026.53398.4528 FA جواد مداحی مشیزی استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران 0000-0002-3438-0588 Journal Article 2025 11 10 "This study employs interpretive ethnography to investigate the healing function of food embedded within the votive offering ritual (Nazr) practiced by women in Kerman. The primary goal is to delineate the transformation of food from a mere material object into an active, multidimensional agent for therapeutic exchange within this context. The methodology involved in-depth, semi-structured interviews with 12 women during the cooking and distribution phases of their offerings. Data analysis utilized a three-stage coding process culminating in thematic analysis. Findings indicate that food in the Nazr context exceeds a nutritional role, becoming an object imbued with intention and hope. The performance of cooking and distribution acts as a form of cultural anxiety management, translating existential suffering into meaningful, structured action. This ritual simultaneously engages three dimensions of healing: physical, psycho-social, and spiritual. Furthermore, food semiotics show that specific dishes align with particular needs, from survival to restoration. In conclusion, the food offering is presented as a symbolic and female-centered therapeutic system. The kitchen becomes a sacred space, and female culinary action serves to rebuild individual psychological coherence and reinforce social solidarity. Ultimately, this ritual is characterized as a form of cultural engineering for managing existential crises." این پژوهش با رویکرد مردم‌نگاری تفسیری، کارکرد شفابخشی غذا در چارچوب آیین نذر زنان شهر کرمان را واکاوی می‌کند. هدف، تشریح چگونگی تبدیل غذا از ابژه‌ای مادی به عاملی فعال و چندوجهی برای مبادله‌های شفابخش در این آیین است. روش‌شناسی مبتنی بر مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با ۱۲ زن نذرکننده در فرآیند پخت و توزیع بود. داده‌ها با استفاده از کدگذاری سه‌مرحله‌ای و روش تحلیل مضمون استخراج شدند. یافته‌ها نشان داد که غذا در نذر، از صرفاً تغذیه‌ای فراتر رفته و به ابژه‌ای حامل نیت و امید تبدیل می‌شود. کنش پخت و توزیع نذر به عنوان شکلی از مدیریت فرهنگی اضطراب عمل کرده و رنج‌های وجودی را به یک کنش معنادار ترجمه می‌کند. این آیین همزمان سه بُعد شفا (جسمانی، روانی-اجتماعی و معنوی) را فعال می‌سازد. نمادشناسی غذایی نیز تأیید کرد که هر خوراکی، دلالت بر نوع نیاز دارد (از بقا تا بازسازی). در نتیجه، نذر غذایی به مثابه یک نظام درمانی نمادین و زن‌محور معرفی می‌شود؛ جایی که آشپزخانه به ساحتی قدسی تبدیل شده و آشپزی زنانه ابزاری برای بازسازی انسجام روانی و تقویت همبستگی اجتماعی است. این آیین در نهایت، نوعی مهندسی فرهنگی برای کنترل بحران‌های وجودی تلقی می‌گردد.

https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_10859_7a43ed4e82d06a1e6b2e88518fb8c2b0.pdf