پژوهشگاه علومانسانی و مطالعاتفرهنگیپژوهشنامه زنان2383-0743175620260622An Analysis of the Absence of Feminist Geography in Iranian Geographyتحلیلی بر چرایی غیبت جغرافیای زنانه در جغرافیای ایران1291710.30465/ws.2026.52738.4471FAعاطفهابوالحسنیدانش آموخته جغرافیای سیاسی، دانشکده جغرافیا،دانشگاه تهران، ایرانیونسرشیدیدانش آموخته جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایرانمهدیکریمیمرکز اسناد فرهنگی آسیا، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایرانJournal Article20250812Feminist geography is one of the most important theoretical and applied approaches in geography, as in recent decades it has successfully influenced the education, research, and application of this discipline in sustainable development through its critical theories and perspectives. Despite nearly four decades since the introduction of feminist geography, this domain has not only failed to gain a status commensurate with its importance in Iranian geography, but in practice, there is also no tangible trace of this geographical discourse in scientific studies within Iran. This article employs the methodologies of hermeneutic phenomenology and feminist geography to analyze the reasons for the absence of feminist geography in Iranian geographical studies. The research demonstrates that the absence of feminist geography in Iranian geographical literature can be attributed to two key factors: knowledge-power dynamics and the dominance of positivist approaches in geographical science. The structures of scientific power and the excessive reliance on quantitative and positivist approaches in Iranian geography have not only marginalized feminist geography but have also pushed other critical theories as well as historical-social geographical researches to the periphery of geographical studies in Iran which ultimately weakens the foundations of geography and its application in the sustainable development of Iran.جغرافیای زنانه را باید یکی از مهمترین رویکردهای نظری و کاربردی در علم جغرافیا دانست که در چند دهه اخیر موفق شده است با نظریهها و دیدگاههای انتقادی خود آموزش و پژوهش این علم و کاربرد آن را در توسعه پایدار انسانی تحت تأثیر قرار دهد. با وجود گذشت حدود چهار دهه از معرفی جغرافیای زنانه، این گرایش مطالعاتی نه تنها جایگاهی متناسب با اهمیت خود در جغرافیای ایران به دست نیاورده است، بلکه به صورت عینی هیچ رد و نشانی از این گفتمان جغرافیایی در مطالعات علمی در ایران وجود ندارد. پژوهش حاضر با استفاده از روششناسی پدیدارشناسی هرمنوتیک و جغرافیای فمینیستی به تحلیل چرایی غیبت جغرافیای فمینیستی در مطالعات جغرافیایی ایران میپردازد. پژوهش حاضر نشان میدهد که غیبت جغرافیای زنانه در ادبیات جغرافیایی ایران را باید تحت تأثیر دو مؤلفه دانش-قدرت و همچنین تفوق رویکردهای اثباتگرایانه در علم جغرافیا دانست. ساختارهای قدرت علمی و تکیه افراطی بر رویکردهای کمّی و اثباتگرایانه در علم جغرافیای ایران نه تنها جغرافیای زنانه، بلکه دیگر نظریههای انتقادی و پژوهشهای جغرافیای تاریخی- اجتماعی را نیز به حاشیه مطالعات جغرافیایی در ایران سوق داده است، امری که در نهایت باعث تضعیف بنیادهای علم جغرافیا و کاربرد آن در توسعه پایدار انسانی ایران شده است.پژوهشگاه علومانسانی و مطالعاتفرهنگیپژوهشنامه زنان2383-0743175620260622Introduction to Concepts Related to Women in the Book Diwān Luġāt al-Turk by Kashghari (A Study of Concepts of Femininity in Central Asia in the 4th Century AH)در آمدی بر مفاهیم مربوط به زنان در کتاب "دیوان لغات الترک" کاشغری (نگاهی به مفاهیم زنانگی در آسیای میانه در قرن چهارم هجری)1291810.30465/ws.2026.52832.4481FAرمضانرضائیدانشیار ،گروه زبان و ادبیات عربی ،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران0000-0002-4611-7779ناهیدفتحیدکترای مدیریت دولتی و رئیس گروه نشریات علمی، ،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران .0000-0001-5621-5113Journal Article20250908Throughout history, different nations and ethnic groups have held diverse views about women and treated them accordingly, with both positive and negative perceptions emerging across various historical periods. During some historical periods, women were regarded as inferior to men, considered second-class individuals, and at times viewed as a source of shame. However, among the Turkic people, the situation was different. Diwān Luġāt al-Turk by Kashgari, an encyclopedia dating back more than a thousand years, preserves valuable information about the life and culture of the peoples of Central Asia. Based on the evidence found in this work, women in Turkic society enjoyed a status equal to that of men. The Turks attached great importance to women and held them in high esteem. Within their tribal traditions, women could even advance to positions of leadership.This study seeks, using a descriptive-analytical method, to examine the status of women among the ancient Turks and the terms used to describe them. The findings indicate that Turkic women have stood alongside men throughout history in the administration of affairs, military service, warfare, art, and music. They were respected, raised with care and affection, and in some cases were accorded a sacred status.در طول تاریخ ملتها و اقوام مختلف برخوردهای متفاوتی با زنان داشتند و در هر دوره ای تقریباً نگاه مثبت و منفی نسبت به آنها وجود داشته است. در برخی دورهها و در میان برخی اقوام آنها فروتر از مردان و افراد درجه دو حتی جنس پست شمرده میشدند و مایه شرم بودند؛ اما در میان قوم ترک وضع به گونهای دیگر بود. کتاب دیوان لغات الترک کاشغری به عنوان یک دایره المعارف متعلق به بیش هزار سال پیش این اطلاعات را از ساکنان آسیای میانه در دل خود حفظ کرده است. بر اساس اطلاعاتی که از آن به دست میآید، زنان با مردان برابر بودند. ترکان به زنان اهمیت و احترام زیادی قائل بودند. در سنت قبیلهای آنها زنان حتی تا جایگاه رهبری نیز پیشرفت میکردند. جستار پیش رو با استفاده از شیوه تحلیلی توصیفی سعی دارد به این پرسش پاسخ دهد که زنان در میان ترکان قدیم چه جایگاهی داشته و با چه تعابیری از آنها یاد میشده است. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که زنان ترک، در طول تاریخ همیشه در اداره امور، سپاهیگری، میدان جنگ، هنر و موسیقی در کنار مردان ایستادهاند. آنها مورد احترام بوده با عشق پرورش یافته و به قداست نسبت داده میشدند.پژوهشگاه علومانسانی و مطالعاتفرهنگیپژوهشنامه زنان2383-0743175620260622womens folk beliefs in hamsay romanceباورهای عامیانه مربوط به زنان در رمان همسایه ها1291910.30465/ws.2026.53203.4509FAزهراسمیعی نسبدانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان0000-0001-7794-3945سید حسنطباطباییاستادیار و عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان0000-0001-7794-3945Journal Article20251019Abstract<br>The novel The Neighbors by Mahmoud is a prominent example of regional literature in Iran, providing a vivid depiction of the social, cultural, and political context of southern Iran in the mid-20th century. A central theme of the novel is the representation of women’s status and the reflection of popular beliefs associated with them—beliefs rooted in historical traditions, cultural values, and social superstitions. In Mahmoud’s narrative, these beliefs are manifested through concepts such as male honor and control, self-harm, traditional female roles, belief in luck and, maternal foresight, women’s singing, emotional behaviors, gendered humiliation and insults, and social judgment toward widowed women.<br>This study employs a descriptive-analytical approach based on qualitative library research. Data were extracted from the text and analyzed through the theoretical frameworks of folklore and popular culture, presents these beliefs not merely as reflections of local culture but as instruments to critique patriarchal structures and to portray the limitations imposed on women in traditional society.<br>From this perspective, The Neighbors is a text of not only literary value but also sociological and ethnographic significance in understanding popular culture and women-related beliefs in contemporary Iran.<br>Keywords: Ahmad Mahmoud, The Neighbors, popular culture, women’s folk beliefs, socialچکیده <br>رمان همسایهها اثر احمد محمود،نمونهای شاخص از ادبیات اقلیمی ایران است که تصویری زنده از بستر اجتماعی،فرهنگی و سیاسی جنوب کشور در میانه سده چهاردهم شمسی ارائه میدهد.محور اصلی این رمان، بازنمایی جایگاه زنان و انعکاس باورهای عامیانه مرتبط با آنان است؛باورهایی که ریشه در سنتهای تاریخی، ارزشهای فرهنگی و خرافات اجتماعی دارند و در روایت محمود در قالب مفاهیمی چون غیرت مردانه،خودزنی، نقشهای سنتی زنانه،اعتقاد به بخت و اقبال، پیشگوییهای مادرانه،آوازخوانی،رفتارهای هیجانی،تحقیر و توهین جنسیتی و نگاه قضاوتگرانه نسبت به زنان بیشوهر بازتاب یافتهاند.روش پژوهش توصیفی–تحلیلی و مبتنی برمطالعه کیفی کتابخانهای است.دادهها با تمرکز بر شواهد متنی رمان استخراج و در پرتو مبانی نظری فولکلور و فرهنگ عامه تحلیل شدند.بررسی نشان میدهد محمود با بهرهگیری از ظرفیتهای ادبیات اقلیمی و رئالیسم اجتماعی،این باورها را نه صرفاً بهعنوان بازتاب فرهنگ بومی،بلکه بهعنوان ابزار نقدساختارهای مردسالارانه و بازنمایی محدودیتهای تحمیلشده بر زنان به کار گرفته.در نتیجه هرچند محمود درمواردی برخی کلیشهها و تعمیمهای جنسیتی را بازتولید کرده،اما با برجستهسازی رنج،محرومیت و تلاش زنان،زمینهای برای طرح پرسشهای انتقادی درباره نقشها و هویتهای زنانه فراهم آورده.از این منظر،همسایهها متنی است که علاوه بر ارزش ادبی،دارای اهمیت جامعهشناختی و مردمشناختی در شناخت فرهنگ عامه و باورهای مرتبط با زنان در ایران معاصر است.پژوهشگاه علومانسانی و مطالعاتفرهنگیپژوهشنامه زنان2383-0743175620260622Gender Justice in Urban Public Spaces: Rethinking, Barriers, and Strategies for Realizationعدالت جنسیتی در فضاهای عمومی شهری: بازاندیشی، موانع و راهکارهای تحقق1396710.30465/ws.2026.53118.4504FAنرگسطالب ولی الهگروه شهرسازی، دانشکده هنر ومعماری، دانشگاه یزد0000-0001-7005-7043محسنرفیعیاندانشیار، دانشکده هنر و معماری - گروه شهرسازی، دانشگاه یزدنجمااسمعیل پورگروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزدحمیدرضاصارمیدانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهرانJournal Article20251012Gender justice in urban public spaces does not simply mean equal access for women and men to physical facilities, but is a multidimensional and networked phenomenon that reflects the intertwining of institutional, managerial, cultural, and epistemological structures. The present study, with qualitative approach and using semi-structured interviews with 18 interdisciplinary experts, addressed the rethinking of gender justice in urban public spaces. Data analysis showed that the most important obstacles to the realization of gender justice include institutional and legal weakness, the construction of patriarchal power in urban management, the reproduction of cultural stereotypes, and conceptual crisis in the understanding of justice and equality. In response to these challenges, mechanisms were proposed at five levels: institutional, managerial, cultural, spatial design, and policy-making, including the establishment of specialized gender justice units, training managers, monitoring urban projects, gender-sensitive design, and strengthening cultural-media programs. results show that achieving gender justice has consequences beyond improving women’s security and access; it strengthens social capital, improves the quality of life and psychosocial health of citizens, and increases legitimacy of urban institutions. Thus, gender justice in public spaces is not only a group demand, but also structural and moral necessity for sustainable urban development and rebuilding social trust.عدالت جنسیتی در فضاهای عمومی شهری صرفاً به معنای دسترسی برابر زنان و مردان به امکانات کالبدی نیست، بلکه پدیدهای چندبعدی و شبکهای است که درهمتنیدگی ساختارهای نهادی، مدیریتی، فرهنگی و معرفتی را بازتاب میدهد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان میانرشتهای، به بازاندیشی عدالت جنسیتی در فضاهای عمومی پرداخته است. تحلیل دادهها نشان داد که مهمترین موانع تحقق عدالت جنسیتی شامل ضعف نهادی و قانونی، ساخت قدرت مردسالارانه در مدیریت شهری، بازتولید کلیشههای فرهنگی و بحران مفهومی در درک عدالت و برابری است. در پاسخ به این چالشها، سازوکارهایی در پنج سطح نهادی، مدیریتی، فرهنگی، طراحی فضایی و سیاستگذاری پیشنهاد شد که میتوان به ایجاد واحدهای تخصصی عدالت جنسیتی، آموزش مدیران، پایش پروژههای شهری، طراحی حساس به جنسیت، و تقویت برنامههای فرهنگی_ رسانهای اشاره کرد. نتایج نشان میدهد تحقق عدالت جنسیتی پیامدهایی فراتر از ارتقای امنیت و دسترسی زنان دارد؛ این امر سرمایه اجتماعی را تقویت کرده، کیفیت زندگی و سلامت روانی_اجتماعی شهروندان را ارتقا داده و مشروعیت نهادهای شهری را افزایش میدهد. بنابراین ، عدالت جنسیتی در فضاهای عمومی نهتنها یک مطالبه گروهی، بلکه ضرورتی ساختاری و اخلاقی برای توسعه پایدار شهری و بازسازی اعتماد اجتماعی محسوب میشود.