پژوهش‌نامه زنان

پژوهش‌نامه زنان

استیگای نامادری و شکاف میان هویت بالقوه و بالفعل :پدیدارشناسی تجربه ی زیسته ی نامادران شهر سنندج

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
امید قادرزاده 1
دنیا محمدی 2
1 دانشیار جامعه‌شناسی گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
10.30465/ws.2025.50301.4250
چکیده
زنانی که استیگمای نامادری را با خود حمل می‌کنند، علاوه برتجربه‌ی رنج‌ و نادیده‌انگاشتگی در محیط زندگی، پیوسته از منظری بیرونی مورد قضاوت قرار می‌گیرند. در پژوهش حاضر، با روش پدیدارشناسی و با تکیه بر تجارب زیسته‌ی‌‌ نمونه‌ای از زنان نامادر سنندجی، سعی شد تا بستر‌های تجربه نامادری، پنداشت‌ها، شیوه‌های مواجهه و دلالت‌های نامادری در زندگی شناسایی گردد. در این راستا، با نمونه‌ای 14 نفره از نامادران مصاحبه عمیق به عمل آمد. نتایج حاصله در قالب شش مضمون اصلی«بی‌پناهی»،«فریب»، «دلبستگی»،«مظلومیت و تعارض چندگانه»،«تعامل مخدوش و دگردیسی واکنشی»، و «طرد اجتماعی» دسته‌بندی شد و نهایتاً ذات تجربه‌ی شخصی آن‌ها در مضمون هسته‌ی «استیگمای نامادری و شکاف میان هویت بالقوه و هویت بالفعل» تجمیع گشت که بر انفصال زنان مورد مطالعه از فعلیتی قابل توقع دلالت دارد که قرارگرفتن در نقش نامادری موجب واماندن‌شان از آن شده است؛ امری که هویت بالفعل نامادران را به برساختی مجعول و تحمیل شده بدل ساخته است. مشارکت‌کنندگان خود را قربانی انگ‌های پیشینی عامه پنداشته‌اند، که در نتیجه‌ی آن متحمل رنج‌های متعدد و همچنین بازماندن از فرصت‌های زندگی اجتماعی شده‌اند. وضعیت مذکور به رغم تلاش آن‌ها برای تحقق قابلیت‌های بالقوه‌ی‌شان در جهت تشکیل خانواده‌ای یکپارچه که در آن کرامت همه‌ی اعضا به درستی بازشناخته شود، می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
استیگما
تعارض هویتی
طرد اجتماعی
فرزند ناتنی
نامادری

موضوعات

عنوان مقاله English

The Stigma of Stepmotherhood and the Gap Between Potential and Actual Identity:"Phenomenology of the Lived Experience of Stepmothers in the City of Sanandaj"

نویسندگان English

Omid Ghaderzadeh 1
Donya Mohammadi 2
1 Associate Professor of Sociology, Department of Sociology, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 Master of Sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
چکیده English

Women who carry the stigma of being a stepmother not only experience suffering and invisibility in their daily lives but are also continuously judged from an external perspective. In the present study, using a phenomenological approach and based on the lived experiences of a sample of stepmothers in Sanandaj, an attempt was made to identify perceptions, coping strategies, and the individual and collective consequences of becoming a stepmother.
To this end, in-depth interviews were conducted with a sample of 14 stepmothers. The findings were categorized into three main themes, ultimately converging on the core concept of "the stigma of stepmotherhood and the gap between potential and actual identity." This concept highlights the disconnection experienced by the studied women from an expected reality—one that their role as stepmothers has prevented them from fully realizing. Consequently, their actual identity has been transformed into a fabricated and imposed construct.
The interviewed stepmothers perceived themselves as victims of pre-existing social stigmas, which have led to numerous hardships and exclusion from opportunities for social participation. This situation persists despite their efforts to fulfill their potential by creating an integrated family where the dignity of all members is properly recognized.

کلیدواژه‌ها English

Identity conflict
Stepchild
Stepmother
Social exclusion
Stigma
حبیبی، آرش و جلال‌نیا، راحله (1401). پدیدارشناسی، تهران: انتشارات نارون دانش.
رابینگتن، ارل و واینبرگ، مارتین (1395).رویکردهای هفت­گانه در بررسی مسائل اجتماعی، ترجمه رحمت­الله صدیق سروستانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
شفر، ریچارد (1391). فرهنگ فشرده جامعه­شناسی، ترجمه حسین شیران، تهران: نشر جامعه­شناسی شرقی.
گافمن، اروین (1402). داغ ننگ، ترجمه مسعود کیانپور، تهران: انتشارات مرکز.
لوزیک، دانیلین (1394). نگرشی نو در تحلیل مسائل اجتماعی، ترجمه سعید معیدفر، تهران: انتشارات امیرکبیر.
Amato, P. R. (2004). Tension between institutional and individual views of marriage. Journal of Marriage and the Family, 959-965.
Birenbaum, H. (1988). Myth and mind. Lanham, MD: University Press.
Burgoyne, J. & Clark, D. (1984). Making a go of it: A study of stepfamilies in Sheffield. London. Routledge and Kegan Paul.
Coleman, M., Troilo, J. and Jamison, T. (2008). The Diversity of Stepmothers'. In: Pryor, J. (ed.) The International Handbook of Stepfamilies: Policy and Practice in Legal, Research, and Clinical Environments. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons.
Dainton, M. (1993). The myths and misconceptions of the stepmother identity. Descriptions and prescriptions for identity management. Family Relations.
Gallardo, H. L., & Mellon-Gallardo, D. L. (2007). Stepmothering and identity: A co-constructed narrative. Journal of Divorce & Remarriage, 48(1-2), 125-139.‏
Hart, P. (2009). On becoming a good enough stepmother. Clinical Social Work Journal, 37(2), 128-139.‏
Henry, P. J., & McCue, J. (2009). The experience of nonresidential stepmothers. Journal of Divorce & Remarriage, 50(3), 185-205.‏
Hughes, C. (1991) Stepparents: Wicked or Wonderful? Brookfield, VT: Gower Publishing.
Humphrey, M. & Humphrey, H. (1988). Families with a difference. Varieties of surrogate parenthood. London: Routledge.
Landry, K. (2023). African American Stepmother’s Marital Satisfaction Who Have Stepdaughters: A Generic Qualitative Study (Doctoral dissertation, Capella University).‏
Nielsen, L. (1999). Stepmothers: Why so much stress? A review of the research. Journal of Divorce & Remarriage, 30(1-2), 115-148.‏
Orchard, A. L., & Solberg, K. B. (1999). Expectations of the stepmother's role. Journal of divorce & remarriage, 31(1-2), 107-123.‏
Craig, G. M., & O'Dell, L. (2011). Mothering on the margins: special issue editorial. Radical psychology, 9(2).‏
Ribbens McCarthy, J., Edwards, R. and Gillies, V. (2003) Making Families: Moral Tales of Parenting and Step-Parenting. Durham: Sociology Press.
Salwen, L. V. (2014). The myth of the wicked stepmother. In Woman-Defined Motherhood (pp. 117-125). Routledge.‏
Shapiro, D. N., & Stewart, A. J. (2011). Parenting stress, perceived child regard, and depressive symptoms among stepmothers and biological mothers. Family Relations, 60(5), 533-544.‏
Smith, D. (1990). Stepmothering. Hemel Hempstead: Harvester Wheatsheaf.
Visher, E. and Visher, J. (1979) Stepfamilies: A Guide to Working with Stepparents and Stepchildren. New York: Brunner and Mazel.
Whitton, S., Nicholson, J. and Markman, H. (2008) Research on Interventions or Stepfamily Couples. In: Pryor, J. (ed.) The International Handbook of Stepfamilies: Policy and Practice in Legal, Research, and Clinical Environments. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons.
Zahavi, D (2003), "Husserl Phenomenology", Stanford University Press.

  • تاریخ دریافت 16 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 28 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 24 اردیبهشت 1404