پژوهش‌نامه زنان

پژوهش‌نامه زنان

سنخ شناسی مصرف فرهنگی زنانه در فضاهای شهری (مطالعه ای دربارۀ کافه کتابها، مؤسسات هنری و سالن های سینما در سنندج)

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان
جمال محمدی 1
عاطفه رحمانیان 2
خدیجه محمدی 3
حسنیه دوست قرین 4
1 استاد جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دکتری جامعه شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
4 دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه جامعه شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.30465/ws.2025.50950.4308
چکیده
هدف اصلی پژوهش حاضر مطالعه پدیدارشناختی تجارب زیستۀ زنان از مصرف کالاها و فضاهای فرهنگی در شهر سنندج است. در این میان مشخصاً کافه کتابها، مؤسسات هنری و سالنهای سینما به شیوۀ هدفمند انتخاب شده اند. داده های گردآوری شده از مصاحبه با 30 نفر از زنان به شیوۀ تحلیل مضمونی تفسیر و تحلیل شده اند. تحلیل یافته های پژوهش در وهلۀ نخست نشان می دهد که درک و تفسیر زنان از چیستی مصرف فرهنگی، بسته به این‌که به کدامیک از محلات شهری متعلق باشند و فراغت خویش را در چه نوع فضاهایی صرف کنند، با هم متفاوت است. همچنین تحلیل ارتباط بین مصرف و فضا بیانگر آن است که زنان مصرف کننده در پنج تیپ اجتماعی قابل دسته بندی هستند: مصرف کنندگان همه چیزخوار، مصرف کنندگان اتفاقی و بی هدف، مصرف کنندگان فراغت طلب، مصرف کنندگان هویت جو، و مصرف کنندگان تک چیزخوار و تمایزطلب. سرانجام این که فضاهای مصرفیِ شهری در سنندج بسته به نوع امکانات و زمینه هایی که برای زنان فراهم می سازند به سه نوع فضاهای پویا و کنشگرمحور، فضاهای بسته، فضاهای ناایمن قابل دسته بندی هستند که از حیث ظرفیت های مصرف فرهنگی تفاوتهای بنیادینی با هم دارند.
کلیدواژه‌ها
مصرف
فضای مصرفی
تمایز
زنانگی
مقاومت

موضوعات

عنوان مقاله English

Typology of women's cultural consumption in urban spaces (A study on café-libraries, art institutes, and cinemas in Sanandaj)

نویسندگان English

Jamal Mohamadi 1
Atefeh Rahmanian 2
Khadijeh Mohammadi 3
Hosnieh Doostgharin 4
1 Professor of Sociology, Department of Sociology, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
2 PH. D. of sociology, Faculty of Economics, Management and Social Sciences, University of Shiraz, Shiraz, Iran
3 PH.D. student of sociology, Department of Sociology, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran
4 PH.D. student of sociology, Department of Sociology, Sciences and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The primary objective of this study is to conduct a phenomenological investigation into women’s lived experiences of consuming goods and cultural spaces in the city of Sanandaj. The study focuses on public consumption spaces where every day cultural consumption occurs. Among these spaces, café-libraries, art institutes, and cinemas have been purposefully selected. Data were collected through in-depth interviews, targeting women from three socioeconomic areas of the city: upper, middle, and lower neighborhoods. A total of 30 women participated in the study, and the collected data were analyzed using thematic analysis. The findings reveal that women’s perceptions and interpretations of cultural consumption vary depending on their neighborhood of residence and the types of spaces where they spend their leisure time. Furthermore, the analysis of the relationship between consumption and space identifies five distinct social types of female consumers: omnivorous consumers, casual and aimless consumers, leisure-seeking consumers, identity-seeking consumers, and selective and distinction-seeking consumers. Finally, the study highlights that urban consumption spaces in Sanandaj can be categorized into three types based on the facilities and opportunities they provide for women: dynamic and action-oriented spaces, restricted spaces, and unsafe spaces. These categories exhibit fundamental differences in their capacities for cultural consumption.

کلیدواژه‌ها English

Consumption
consuming spaces
distinction
resistance
اسماعیلی، رضا؛ فهامی، حمید (1391). رابطه مصرف کالاهای فرهنگی و رفتارهای اجتماعی شهروندان در شهر اصفهان. نشریه مطالعات جامعه­شناختی شهری، 5،  121-142.
بهار، مهری؛ دبیری مهر، نوشا (1396). مصرف فضاهای فرهنگی: مطالعه‌ موردی پردیس سینمایی ملت و آزادی. فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی، 6 (3)، 9-31.
بوردیو، پیر(1384). «شکل­های سرمایه»، در سرمایه اجتماعی، اعتماد، دموکراسی و توسعه. ترجمه: افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: شیرازه.
رهنمایی، محمد تقی؛ عباس­زاده، مهدی (1390). تحول کارکرد‌های فرهنگی فضاهای شهری تهران. مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 1 (3)، 77-88.
ژلنیتس، آندری (1396). فضا و نظریه اجتماعی. ترجمه: آیدین ترکمه، تهران: علمی و فرهنگی.
طغرایی، ابوالفضل؛ رنجبر، احسان؛ کاظمی، عباس (1401). تبیین جایگاه فضای عمومی شهری در دو انگاره مصرف فرهنگی و تولید اجتماعی فضا. دانش شهرسازی، 6(2)، 101-130.
غفاری­نسب، اسفندیار؛ محمدتقی‌نژاد اصفهانی، رعنا (1400). مصرف فضا و بازتعریف زنانگی؛ مطالعه تجربه کافه­نشینی زنان در شیراز. جامعه‌شناسی کاربردی، 32 (2)، 70-49.
فاضلی، محمد (١٣٨۴). جامعه‌شناسی مصرف موسیقی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 1 (4)، 27-53.
کالهون، کریج (١٣٨٧). «نظریه جامعه­شناسی پیر بوردیو»، در نظریه‌های متأخر جامعه‌شناسی، تألیف و ترجمة حمیدرضا جلائی­پور و جمال محمدی، تهران: نشر نی
مهدی‌زاده طالشی، سیدمحمد؛ صدیقیان بیدگلی، آمنه؛ اصلانزاده، فاطمه (1398). نقش فرهنگ شهری بر مصرف فرهنگی شهروندان تهرانی. مطالعات ساختار و کارکرد شهری، 6(20)، 50-27.
میرمحمدتبار، سیداحمد (1402). فراتحلیل عوامل مؤثر بر مصرف فرهنگی در ایران. نشریة علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، 20(2)،  165-186.
نصیری، سمیرا؛ قاسمی، یارمحمد؛ فیض الهی، علی (1399). پدیدارشناسی مصرف فرهنگی زنان بالای 15 سال شهر ایلام. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 2، 153-193.
Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgment of Taste. Harvard University Press.
Featherstone, M. (2007). Consumer Culture and Postmodernism. Sage.
Featherstone, M. (2015), “Consumer culture”, in International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, (ed) by James D. Wright, Elsevier.
Fung, A. (2002). Women's magazines: Construction of identities and cultural consumption in Hong Kong. Consumption, markets and culture, 5(4), 321-336.
Daniel, A., Gârdan, G., Epuran, I., Petronela, G. (2016). 4. Creating value within consumption culture. Studies and Scientific Researches: Economics Edition, doi: 10.29358/SCECO.V0I24.372.
Gans, H. (1999), Popular Culture and High Culture: An Analysis and Evaluation of Taste (second edition), New York: Basic Books.
Gibson-Graham, J.K. (1996). The End of Capitalism (As We Knew it): A Feminist Critique of Political Economy. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Stanford University Press.
Harvey, D. (2012). Rebel Cities: From the Right to the City to the Urban Revolution. London: Verso.
Hoelscher, V. and Chatzidakis, A. (2018), “Spaces of consumer resistance”, in The SAGe Handbook of Consumer Culture, (eds) by Olga Kravets, Pauline Maclaran, Steven Miles and Alladi Venkatesh, London: SAGE Publications.
Karademir Hazir, I. & Warde, A. (2016), “The cultural omnivore thesis: methodological aspects of the debate”, in Routledge International Handbook of the Sociology of Art and Culture, (ed) Hanquinet, Laurie & Savage, Mike, London: Routledge.
Katz-Gerro, T., & Sullivan, O. (2010). Voracious cultural consumption: The intertwining of gender and social status. Time & Society, 19(2), 193-219.
Kuruvilla, Shelja J.; Nishank Joshi & NidhiShah (2009). "Do Men and Women Really Shop Differently? An Exploration of Gender Differences in Mall Shopping in India", International Journal of Consumer Studies,Vol. 33, No. 6.
Miles, S. (2010). Spaces for Consumption: Pleasure and Placelessness in the Post-Industrial City. London: Sage.
Miles, S. (2018), “The Emergence of contemporary consumer culture”, in The SAGe Handbook of Consumer Culture, (eds) by Olga Kravets, Pauline Maclaran, Steven Miles and Alladi Venkatesh, London: SAGE Publications.
Philippe, C. (2014). 3. Leisure and Cultural Consumption: The European Perspective.   doi: 10.1016/B978-0-08-097086-8.10420-9.
Patrick, Collins., James, A., Cunningham. (2016). 9. The Role of Culture and Its Consumption.   doi: 10.1007/978-3-319-52165-7_2.
Tally, Katz-Gerro. (2017). 6. Consumption of culture and lifestyles.   doi: 10.4324/9781315675015.CH35.
Vincenzo, Cicchelli., Sylvie, Octobre. (2017). 5. The Morphology of Cultural Consumption Repertoires.   doi: 10.1007/978-3-319-66311-1_2.

  • تاریخ دریافت 22 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 15 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 17 خرداد 1404